Từ vụ bạo hành bé gái ở Phú Diễn: Nhìn lại cách người lớn đối xử với trẻ nhỏ

Theo thông tin điều tra ban đầu, cháu bé sinh năm 2022 sống cùng mẹ ruột và người tình của mẹ trong một căn phòng trọ. Chỉ vì cho rằng cháu “ăn vụng” bánh kẹo, người mẹ đã dùng dép đánh liên tiếp vào đầu, mặt con mình. Sau đó, người cha dượng tiếp tục chửi mắng, dùng chân kẹp má và xịt nước vào mũi, miệng cháu bé. Khi đứa trẻ không còn phản ứng, cả hai mới đưa đi cấp cứu nhưng đã quá muộn.

Cơ quan điều tra đã khởi tố Nguyễn Minh Hiệp về tội “Giết người”, đồng thời củng cố hồ sơ xử lý người mẹ theo quy định pháp luật.

Hai ngày qua, dư luận phẫn nộ trước vụ việc. Nhưng sau sự phẫn nộ ấy, có lẽ điều xã hội cần hơn là nhìn thẳng vào một thực tế rằng, bạo hành trẻ em không còn là những vụ việc hiếm hoi hay cá biệt.

Thông tin từ Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 cho thấy chỉ trong 8 tháng đầu năm 2025, hệ thống này đã tiếp nhận gần 233.000 cuộc gọi liên quan đến trẻ em. Riêng tháng 8, số cuộc gọi tăng vọt hơn 37% so với tháng trước, với hàng chục nghìn cuộc phản ánh các vấn đề như bạo lực, xâm hại tình dục, bóc lột hay tổn thương tâm lý trẻ em.

Từ đầu năm đến hết tháng 8, Tổng đài 111 đã can thiệp 825 vụ việc, bảo vệ 969 trẻ em. Trong đó, bạo lực trẻ em chiếm tới 61%, với hàng trăm em bị tổn hại nghiêm trọng cả về thể chất lẫn tinh thần.

Những con số ấy cho thấy nhiều đứa trẻ đang lớn lên trong môi trường thiếu an toàn ngay bên trong gia đình và các mối quan hệ gần gũi nhất.

Không chỉ bạo lực trực tiếp, xâm hại trẻ em trên môi trường mạng cũng ngày càng đáng lo ngại. Nhiều trường hợp trẻ bị dụ dỗ gửi hình ảnh nhạy cảm, bị đe dọa, tống tiền hoặc lừa gặp mặt qua mạng xã hội rồi xâm hại.

Theo các chuyên gia, phía sau những vụ việc ấy không chỉ là sự xuống cấp trong kiểm soát hành vi của một số người lớn, mà còn là khoảng trống về kỹ năng làm cha mẹ, sức khỏe tinh thần, sự thờ ơ cộng đồng và nhận thức chưa đầy đủ về quyền trẻ em. Không ít người lớn vẫn xem con cái là “quyền sở hữu” của cha mẹ. Nhiều trẻ em bị coi là đối tượng phải phục tùng tuyệt đối, bạo lực rất dễ được hợp thức hóa dưới danh nghĩa “dạy dỗ”.

Thực tế, trong không ít gia đình, một cái tát vẫn bị xem là chuyện bình thường. Những lời quát mắng, xúc phạm đôi khi được coi là cách để trẻ “nên người”. Nhưng điều người lớn thường quên là trẻ em không chỉ biết đau về thể xác. Các em còn cảm nhận rất rõ sự tổn thương, sợ hãi và cảm giác không được bảo vệ.

Nhiều thế hệ người Việt từng lớn lên cùng roi mây và những trận đòn của cha mẹ. Có điều, giữa nghiêm khắc và hành hạ là một khoảng cách rất lớn.

Một đứa trẻ có thể hiểu sự dạy dỗ xuất phát từ yêu thương. Song các em cũng nhận ra khi nào người lớn đang trút giận, áp đặt hay dùng sức mạnh để kiểm soát mình.

Điều đáng lo là bạo lực với trẻ em đôi khi đang được bình thường hóa bởi những quan niệm cũ như “thương cho roi cho vọt”, “đánh mới nên người”. Trong khi nhiều nghiên cứu tâm lý đã chỉ ra rằng, nỗi sợ không tạo ra nhân cách lành mạnh. Nó chỉ khiến trẻ thu mình, bất an hoặc mang theo những tổn thương kéo dài đến tuổi trưởng thành.

Vụ bé gái bị bạo hành ở Phú Diễn cũng không phải trường hợp duy nhất khiến dư luận bàng hoàng trong những năm gần đây. Từ vụ bé gái 8 tuổi ở TP HCM bị bạo hành dẫn tới tử vong, vụ bé gái ở Thạch Thất (Hà Nội) bị đóng đinh vào đầu, đến nhiều vụ trẻ bị đánh đập, bỏ đói vì “không nghe lời”… phía sau mỗi vụ việc đều là một điểm chung: những đứa trẻ yếu thế đã không được bảo vệ kịp thời.

Không ít vụ việc kéo dài trong im lặng. Hàng xóm có thể nghe tiếng khóc, tiếng chửi mắng hay những trận đòn phía sau cánh cửa, nhưng rồi lại tự nhủ đó là “chuyện nhà người ta”.

Chính sự im lặng ấy đôi khi tạo ra khoảng trống cho cái ác tồn tại.

Một xã hội văn minh không chỉ được đo bằng những tòa nhà cao tầng hay tốc độ phát triển kinh tế. Nó còn được nhìn từ cách xã hội ấy đối xử với trẻ nhỏ – những người yếu thế nhất và cũng ít khả năng tự bảo vệ mình nhất.

Sau mỗi vụ việc đau lòng, chắc chắn cần những bản án nghiêm khắc. Nhưng nếu mọi thứ chỉ dừng lại ở vài ngày phẫn nộ rồi lãng quên, bi kịch rất có thể sẽ còn lặp lại ở đâu đó.

Điều cần hơn có lẽ là mỗi người lớn phải nhìn lại cách mình đang đối xử với con trẻ mỗi ngày. Một cái tát không đơn thuần chỉ là “dạy dỗ”. Những lời quát mắng, xúc phạm tưởng như vô tình cũng có thể trở thành ký ức ám ảnh theo một đứa trẻ suốt nhiều năm.

Trẻ em cần được nhìn nhận như một con người độc lập, có cảm xúc, có lòng tự trọng và có quyền được bảo vệ, chứ không phải “tài sản” để người lớn toàn quyền áp đặt hay trút giận.

Và cũng có lẽ đã đến lúc xã hội không thể tiếp tục xem tiếng khóc phía sau cánh cửa nhà bên cạnh là chuyện không liên quan đến mình. Bởi một xã hội sẽ khó có thể gọi là an toàn nếu ngay trong chính mái nhà, trẻ em vẫn phải sống trong sợ hãi.

Bé gái 4 tuổi ở Phú Diễn trước lúc qua đời có lẽ đã rất cô độc. Có thể em đã khóc. Có thể em đã gọi mẹ. Có thể em đã nghĩ người lớn sẽ dừng tay. Nhưng họ đã không dừng. Và đó là điều khiến người ta đau nhất. Thứ giết chết một đứa trẻ không chỉ là đòn roi. Mà còn là sự vô cảm, lạnh lùng đến tột cùng của tình người quanh em.