Từ khởi nghiệp gian khó đến Giải thưởng “Mai An Tiêm” 2026: Hướng đi bền vững cho nấm dược liệu công nghệ cao

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng trao giải thưởng“Mai An Tiêm” 2026 cho chị Đỗ Thị Phương, Chủ cơ sở nấm dược liệu Đông trùng hạ thảo Minh Đức.

Đây không chỉ là sự ghi nhận đối với một sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu, mà còn đánh dấu bước chuyển quan trọng của mô hình nuôi cấy nấm dược liệu ứng dụng công nghệ cao tại xã Nam Xang (Ninh Bình). Đằng sau những thành quả đó là hành trình kiên trì của anh Nguyễn Trọng Bằng, kỹ sư ngành cấp thoát nước rẽ hướng sang nông nghiệp, với mục tiêu tạo dựng giá trị dựa trên nền tảng khoa học và định hướng thị trường.

Từng có thời gian làm việc tại doanh nghiệp nuôi cấy nấm ở Hàn Quốc, anh Bằng tích lũy nền tảng kỹ thuật vững chắc, đồng thời chủ động nghiên cứu chuyên sâu về nấm dược liệu. Đây chính là tiền đề để anh quyết định trở về nước, khởi nghiệp với sản phẩm nấm Đông trùng hạ thảo, một dược liệu có giá trị kinh tế cao và tiềm năng lớn trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe.

Năm đầu khởi nghiệp, với số vốn vay mượn khoảng 1,5 tỷ đồng, anh đầu tư xây dựng cơ sở nuôi cấy, lắp đặt hệ thống phòng lạnh và thiết bị hiện đại, thành lập Hợp tác xã dược thảo Minh Đức. Tuy nhiên, sự khác biệt về điều kiện khí hậu, nguồn giống và quy trình kỹ thuật giữa Việt Nam và Hàn Quốc khiến mô hình gặp nhiều trở ngại. Sản phẩm không đạt yêu cầu, thiệt hại lên tới 70% vốn đầu tư.

Ông Trần Song Tùng, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Ninh Bình với bà Đỗ Thị Phương, Chủ cơ sở nấm dược liệu Đông trùng hạ thảo Minh Đức chụp ảnh lưu niệm tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Bác Hồ viết thư kêu gọi điền chủ, nông gia Việt Nam tham gia Hợp tác xã nông nghiệp (11/4/1946 – 11/4/2026) tại Ninh Bình.

Không dừng bước trước khó khăn, anh Bằng tiếp tục nghiên cứu, điều chỉnh quy trình sản xuất, đồng thời chuyển sang sử dụng giống chất lượng cao từ Nhật Bản. Sau quá trình cải tiến, chất lượng sản phẩm dần ổn định. Kết quả kiểm nghiệm cho thấy hàm lượng dược tính của nấm nuôi cấy đạt mức cao, tiệm cận với sản phẩm tự nhiên.

Từ năm 2020, sản phẩm được công nhận OCOP của tỉnh Hà Nam (nay là tỉnh Ninh Bình), tạo nền tảng quan trọng trong xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường. Năm 2021, anh Bằng được vinh danh “Nông dân Việt Nam xuất sắc”, ghi nhận những nỗ lực ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp.

Cùng với việc hoàn thiện quy trình kỹ thuật, hợp tác xã chú trọng mở rộng thị trường thông qua tham gia hội chợ, triển lãm và đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử. Cách tiếp cận từng bước, lấy chất lượng làm trọng tâm đã giúp sản phẩm từng bước tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng.

Một bước ngoặt đáng chú ý trong quá trình phát triển là việc chuyển giao hoạt động sản xuất cho chị Đỗ Thị Phương – vợ anh Bằng, người có nền tảng sư phạm. Sau khi tiếp nhận, chị Phương nhanh chóng nắm bắt kỹ thuật, tổ chức lại sản xuất theo hướng bài bản, khoa học hơn. Dưới sự điều hành của chị, cơ sở không chỉ duy trì chất lượng ổn định mà còn mở rộng quy mô, tạo việc làm thường xuyên cho gần 10 lao động địa phương với thu nhập 10-11 triệu đồng/người/tháng.

Tham quan gian trưng bày các sản phẩm dược liệu Đông trùng, hạ thảo Minh Đức tại phiên chợ trưng bày, giới thiệu sản phẩm các hợp tác xã và doanh nghiệp năm 2026.

Sự chuyển giao này cho thấy xu hướng chuyên môn hóa trong quản lý nông nghiệp hiện đại, nơi kinh nghiệm thực tiễn được kết hợp với phương thức điều hành có hệ thống, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất.

Đầu năm 2026, sản phẩm nấm dược liệu của hợp tác xã được vinh danh tại Giải thưởng “Mai An Tiêm” trong khuôn khổ Lễ trao giải “Ngôi sao Hợp tác xã”. Đây là giải thưởng do Liên minh Hợp tác xã Việt Nam khởi xướng, nhằm tôn vinh các sản phẩm có tính sáng tạo, khả năng cạnh tranh và giá trị thị trường cao.

Từ nền tảng đã đạt được, cơ sở đang định hướng mở rộng quỹ đất sản xuất, đa dạng hóa các dòng sản phẩm nấm dược liệu nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường. Đồng thời, mô hình cũng hướng tới phát triển theo chuỗi giá trị, gắn với hợp tác xã và liên kết sản xuất để tận dụng nguồn lực địa phương.

Theo định hướng này, việc mở rộng quy mô không chỉ nhằm tăng sản lượng mà còn tạo điều kiện để người dân tham gia chuỗi giá trị, qua đó nâng cao thu nhập và phát triển kinh tế tập thể theo hướng bền vững.

Sản phẩm Đông trùng hạ thảo sinh khối tươi của Cơ sở nấm dược liệu Đông trùng hạ thảo Minh Đức.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu, cơ sở nuôi cấy nấm Đông trùng hạ thảo Minh Đức mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương và các tổ chức liên quan, đặc biệt trong quy hoạch quỹ đất, tiếp cận nguồn vốn và đào tạo nguồn nhân lực. Đây được xem là những yếu tố then chốt giúp mô hình phát triển ổn định, lâu dài.

Đánh giá về mô hình, lãnh đạo Liên minh Hợp tác xã tỉnh Ninh Bình cho rằng: Sản phẩm nấm dược liệu của gia đình anh Nguyễn Trọng Bằng và chị Đỗ Thị Phương là minh chứng rõ nét cho hướng đi đúng đắn trong phát triển nông nghiệp công nghệ cao gắn với xây dựng thương hiệu và thị trường.

Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng các sản phẩm hỗ trợ sức khỏe ngày càng gia tăng, nấm dược liệu được đánh giá là lĩnh vực còn nhiều dư địa phát triển. Từ một mô hình khởi nghiệp đầy thử thách, cơ sở nuôi cấy nấm Đông trùng hạ thảo Minh Đức tại xã Nam Xang đang từng bước chuyển mình, hướng tới phát triển bền vững, góp phần nâng cao giá trị nông sản và khẳng định vị thế của kinh tế tập thể trong giai đoạn mới.