Rà soát thuế sử dụng đất, nghiên cứu chính sách thuế mới với nhà đất

Rà soát thuế đất, Bộ Tài chính tiếp tục nghiên cứu sắc thuế bất động sản mới

Trong lộ trình cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2021-2030, Bộ Tài chính đang đẩy mạnh rà soát các chính sách thuế liên quan đến đất đai, đồng thời tiếp tục nghiên cứu xây dựng Luật Thuế bất động sản với phạm vi điều chỉnh rộng hơn. Nội dung này được cơ quan quản lý đề cập trong văn bản trả lời kiến nghị của đại biểu Quốc hội Đoàn Thu Hà (Đoàn ĐBQH tỉnh Lạng Sơn) liên quan đến hiệu quả thực thi Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp hiện hành.

Theo Bộ Tài chính, quá trình tổng kết và đánh giá các sắc thuế về đất đai đang được triển khai trên cơ sở Kế hoạch số 81 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cùng Quyết định 2114 của Thủ tướng Chính phủ. Trong đó, các chính sách thuế liên quan đến đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp và khả năng hình thành Luật Thuế bất động sản đều nằm trong diện nghiên cứu.

Số liệu từ cơ quan này cho thấy giai đoạn 2012-2021, nguồn thu từ thuế sử dụng đất phi nông nghiệp đạt bình quân khoảng 1.700 tỷ đồng mỗi năm, tốc độ tăng trưởng trung bình khoảng 11,2%/năm. Dù không phải khoản thu quá lớn trong tổng thu ngân sách, đây vẫn được đánh giá là nguồn thu ổn định và còn dư địa để xem xét miễn, giảm trong các trường hợp cần thiết.

Bộ Tài chính cho biết hiện cơ quan này cũng đang xây dựng hồ sơ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp theo chương trình xây dựng pháp luật năm 2026 của Quốc hội. Dự kiến, dự án luật sẽ được trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI vào tháng 10/2026.

Song song với việc sửa đổi luật hiện hành, Bộ Tài chính tiếp tục nghiên cứu phương án xây dựng Luật Thuế bất động sản nhằm thay thế đồng thời Luật Thuế sử dụng đất nông nghiệp và Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp. Trước đó, ngày 16/3/2023, Chính phủ đã có báo cáo gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội về kết quả triển khai Kế hoạch số 81, trong đó đề cập nội dung nghiên cứu dự án luật mới này.

Theo đánh giá của Bộ Tài chính, thuế bất động sản là chính sách có phạm vi tác động lớn và phức tạp do ảnh hưởng trực tiếp tới người dân, doanh nghiệp, thị trường nhà đất cũng như nền kinh tế. Sau khi phân tích bối cảnh kinh tế – xã hội, xu hướng phát triển thị trường và tác động chính sách, Bộ đã có tờ trình cùng nhiều công văn báo cáo Thủ tướng về đề nghị xây dựng dự án Luật Thuế bất động sản. Nội dung này đã được lãnh đạo Chính phủ đồng ý tại Công văn số 1115 ngày 2/4/2024.

Hiện cơ quan quản lý tiếp tục nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, rà soát các bất cập trong quá trình triển khai chính sách thuế liên quan đến bất động sản để hoàn thiện phương án phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam. Bộ Tài chính cho biết sẽ báo cáo cấp có thẩm quyền vào thời điểm thích hợp.

Đề xuất đánh thuế nhà thứ hai tiếp tục gây tranh cãi

Cùng với quá trình rà soát chính sách thuế đất, các đề xuất liên quan đến đánh thuế nhà ở thứ hai, đất bỏ hoang hoặc tài sản có giá trị lớn tiếp tục thu hút sự quan tâm lớn từ thị trường bất động sản. Đây không phải vấn đề mới nhưng đang được nhắc đến nhiều hơn trong bối cảnh giá nhà tăng mạnh, đầu cơ đất đai xuất hiện tại nhiều địa phương và khả năng tiếp cận nhà ở của người dân ngày càng khó khăn.

Nhiều chuyên gia cho rằng việc áp dụng công cụ thuế đối với bất động sản không đưa vào sử dụng là giải pháp cần thiết nhằm hạn chế đầu cơ và sử dụng kém hiệu quả nguồn lực đất đai. Theo TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, tại nhiều quốc gia phát triển, thuế tài sản được xem là công cụ điều tiết quan trọng để giảm tình trạng găm giữ bất động sản và tạo nguồn thu ổn định cho ngân sách địa phương.

Ông cho rằng Việt Nam hiện vẫn thiếu một sắc thuế đủ mạnh để điều chỉnh hành vi đầu cơ nhà đất. Thực tế nhiều người sở hữu nhiều bất động sản nhưng bỏ trống trong thời gian dài, trong khi nhóm có nhu cầu ở thực lại khó tiếp cận nhà ở với mức giá phù hợp.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS), nhận định nếu được thiết kế hợp lý, chính sách đánh thuế từ căn nhà thứ hai trở lên có thể góp phần thanh lọc thị trường, hạn chế dòng tiền đầu cơ ngắn hạn và thúc đẩy nguồn cung phục vụ nhu cầu thực. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc xây dựng chính sách cần có sự phân loại rõ ràng giữa hành vi đầu cơ và hoạt động đầu tư hợp pháp. Những trường hợp mua bất động sản để kinh doanh, cho thuê hoặc khai thác thương mại không nên bị đánh đồng với hoạt động găm hàng chờ tăng giá.

Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là tính minh bạch của dữ liệu đất đai và khả năng xác định đúng đối tượng chịu thuế. Nếu cơ sở dữ liệu chưa đồng bộ hoặc cơ chế thực thi thiếu rõ ràng, chính sách thuế mới có thể tạo ra phản ứng ngược, ảnh hưởng tới tâm lý thị trường cũng như người dân có nhu cầu an cư thực sự. Trong bối cảnh thị trường bất động sản đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc, nhiều ý kiến cho rằng việc hoàn thiện chính sách thuế cần đi cùng lộ trình phù hợp, bảo đảm nguyên tắc công bằng và gắn với quá trình hoàn thiện dữ liệu nhà ở, đất đai trên phạm vi toàn quốc. Đây được xem là yếu tố quan trọng để vừa hạn chế đầu cơ, vừa tránh tạo thêm áp lực tài chính cho người dân có nhu cầu mua nhà để ở.