Mở rộng quy hoạch hàng không, tăng khả năng tiếp cận sân bay cho người dân

Bộ Xây dựng đang triển khai điều chỉnh Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050 với định hướng mở rộng mạng lưới sân bay phù hợp nhu cầu phát triển dài hạn của đất nước. Một trong những mục tiêu đáng chú ý là đến năm 2030, trên 95% dân số có thể tiếp cận sân bay trong phạm vi bán kính 100km, cao hơn đáng kể so với mức trung bình toàn cầu khoảng 75%.

Theo Bộ Xây dựng, trong quá trình rà soát tổng thể quy hoạch, cơ quan này sẽ nghiên cứu bổ sung thêm một số cảng hàng không mới như Ninh Bình, Hưng Yên và sân bay thứ hai của vùng Thủ đô. Song song với đó là việc đánh giá lại vai trò, quy mô của nhiều sân bay hiện hữu nhằm bảo đảm tính đồng bộ của mạng lưới hàng không quốc gia.

Hiện theo Quyết định số 648/QĐ-TTg ngày 7/6/2023 của Thủ tướng Chính phủ, quy hoạch hệ thống cảng hàng không thời kỳ 2021 – 2030 bao gồm 30 cảng hàng không, trong đó có 14 sân bay quốc tế và 16 sân bay quốc nội. Tầm nhìn đến năm 2050, cả nước dự kiến có 33 cảng hàng không với cơ cấu gồm 14 sân bay quốc tế và 19 sân bay nội địa.

Bộ Xây dựng cho biết ngoài các sân bay đã được quy hoạch, hiện còn 12 vị trí tiềm năng đang tiếp tục được nghiên cứu để xem xét bổ sung vào mạng lưới. Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, UBND các tỉnh có đề xuất sân bay sẽ phải xây dựng đề án quy hoạch, đánh giá toàn diện nhu cầu phát triển, khả năng hình thành cảng hàng không, hiệu quả khai thác cũng như tác động kinh tế – xã hội liên quan trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.

Đáng chú ý, Chính phủ khuyến khích huy động tối đa nguồn lực ngoài ngân sách để đầu tư các sân bay theo phương thức đối tác công tư (PPP), giảm áp lực cho đầu tư công trong bối cảnh nhu cầu phát triển hạ tầng giao thông ngày càng lớn.

Thời gian qua, Bộ Xây dựng cũng đã thực hiện bổ sung Cảng Hàng không quốc tế Gia Bình và Cảng Hàng không Thổ Chu vào quy hoạch theo trình tự rút gọn nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển mới. Đánh giá về quy mô hệ thống sân bay của Việt Nam, Bộ Xây dựng cho rằng mạng lưới hiện nay tương đối tương đồng với nhiều quốc gia trong khu vực. Thái Lan hiện có 39 cảng hàng không, Malaysia có 38 sân bay, Myanmar có 32 sân bay, trong khi Hàn Quốc có 15 và Nhật Bản có 97 sân bay.

Theo phương án điều chỉnh đang được nghiên cứu, đến năm 2030 Việt Nam sẽ có 15 sân bay quốc tế trên tổng số 31 cảng hàng không. Tỷ lệ này được đánh giá ở mức cao trong khu vực, tương đương Hàn Quốc nhưng vượt nhiều quốc gia khác như Thái Lan hay Malaysia.

Ngoài mở rộng mạng lưới, việc điều chỉnh quy hoạch lần này còn tập trung rà soát nhiều dự án cụ thể. Bộ Xây dựng dự kiến nghiên cứu điều chỉnh quy mô Cảng Hàng không Côn Đảo, xem xét lại vai trò của Cảng Hàng không Hải Phòng trong tổng thể phát triển vùng. Đối với các dự án sân bay Măng Đen, Vân Phong và Quảng Trị, Bộ kiến nghị tách riêng quá trình điều chỉnh để không ảnh hưởng tiến độ quy hoạch chung và kế hoạch chuẩn bị đầu tư của địa phương.

Tại cuộc họp ngày 7/5 do Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc chủ trì về điều chỉnh Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc, yêu cầu đặt ra là quy hoạch phải có tầm nhìn chiến lược dài hạn, bảo đảm tính ổn định đến năm 2050, thậm chí xa hơn nhằm hạn chế tình trạng điều chỉnh nhiều lần.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh phát triển sân bay không thể tách rời các loại hình giao thông khác như đường bộ, đường sắt hay quy hoạch vùng. Đối với các đề xuất mới như sân bay Măng Đen và Vân Phong, Bộ Xây dựng được yêu cầu nghiên cứu kỹ khả năng kết nối liên vùng, tiềm năng phát triển kinh tế và hiệu quả khai thác thực tế.

Lãnh đạo Chính phủ cũng lưu ý việc phát triển cảng hàng không cần được tính toán thận trọng về khả năng huy động vốn đầu tư trong và ngoài nước, yếu tố lưỡng dụng cũng như hiệu quả vận hành sau đầu tư. Theo đó, nếu đầu tư dàn trải, địa phương nào cũng xây dựng sân bay nhưng công suất khai thác thấp sẽ dẫn tới lãng phí nguồn lực và khó khăn trong vận hành.

Bên cạnh nhiệm vụ phục vụ vận tải hành khách, định hướng quy hoạch mới còn đặt mục tiêu phát triển mạnh vận tải hàng hóa bằng đường hàng không, kết nối với hệ sinh thái logistics, du lịch và dịch vụ nhằm tạo động lực tăng trưởng mới cho các địa phương.

Bộ Xây dựng cho biết sẽ tiếp tục tiếp thu ý kiến từ các bộ, ngành và địa phương để hoàn thiện hồ sơ điều chỉnh tổng thể Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc, dự kiến trình cấp có thẩm quyền xem xét trong quý II/2026 theo yêu cầu của Trung ương và Chính phủ.