Khung pháp lý tài nguyên nước được chuẩn hóa, tăng cường phân cấp và giám sát toàn diện

Văn bản hợp nhất số 08/VBHN-BNNMT được ban hành, tích hợp và sửa đổi 71/98 điều từ hai nghị định trước đó, nhằm đồng bộ quy định thi hành Luật Tài nguyên nước và tăng hiệu quả quản lý nguồn nước trên toàn quốc.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành Văn bản hợp nhất số 08/VBHN-BNNMT, hợp nhất các quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Tài nguyên nước, tạo nền tảng pháp lý đồng bộ cho công tác quản lý, khai thác và bảo vệ nguồn nước trên phạm vi cả nước. Việc hợp nhất này được đánh giá là bước đi cần thiết nhằm hệ thống hóa các quy định hiện hành, giúp cơ quan quản lý cũng như tổ chức, cá nhân dễ dàng tra cứu, áp dụng, đồng thời bảo đảm tính thống nhất trong thực thi pháp luật.

Văn bản hợp nhất được xây dựng trên cơ sở tích hợp nội dung của Nghị định số 53/2024/NĐ-CP và Nghị định số 23/2026/NĐ-CP. Trong đó, Nghị định số 23/2026/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung tới 71 trong tổng số 98 điều của Nghị định số 53/2024/NĐ-CP, tập trung vào bốn nhóm vấn đề trọng tâm, phản ánh yêu cầu hoàn thiện thể chế trong bối cảnh mới.

Trước hết, các quy định được điều chỉnh để phù hợp với Luật sửa đổi, bổ sung, bảo đảm tính đồng bộ giữa luật và văn bản dưới luật. Song song với đó, nhiều thủ tục hành chính được rà soát, cắt giảm và đơn giản hóa theo phương án đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1671/QĐ-TTg ngày 05/8/2025, qua đó giảm gánh nặng cho người dân và doanh nghiệp trong quá trình thực hiện các thủ tục liên quan đến tài nguyên nước.

Một nội dung đáng chú ý khác là việc sửa đổi, bổ sung các quy định về phân quyền, phân cấp và phân định thẩm quyền nhằm triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Cùng với đó, tên gọi và trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực tài nguyên nước cũng được cập nhật, thống nhất theo tinh thần sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy nhà nước tại Nghị quyết số 190/2025/QH15. Những điều chỉnh này góp phần bảo đảm sự thống nhất giữa quy định pháp luật và thực tiễn tổ chức thực hiện.

Về nội dung quản lý chuyên ngành, Văn bản hợp nhất quy định chi tiết hàng loạt vấn đề then chốt. Từ việc xây dựng, vận hành hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu tài nguyên nước quốc gia, đến tổ chức điều tra cơ bản tài nguyên nước đều được xác lập rõ ràng về trách nhiệm và trình tự thực hiện. Công tác lập, thẩm định, phê duyệt và điều chỉnh quy hoạch tổng hợp tài nguyên nước và hạ tầng thủy lợi lưu vực sông liên tỉnh được cụ thể hóa, đồng thời xác định rõ danh mục các lưu vực sông liên tỉnh phải lập quy hoạch.

Quy định về hành lang bảo vệ nguồn nước, ngưỡng khai thác nước dưới đất, cũng như việc khoanh định, công bố và điều chỉnh vùng cấm, vùng hạn chế khai thác nước dưới đất được thiết kế theo hướng tăng cường kiểm soát, phòng ngừa nguy cơ suy giảm, cạn kiệt nguồn nước. Bên cạnh đó, cơ chế điều hòa, phân phối tài nguyên nước và chuyển nước giữa các lưu vực sông được quy định rõ về trình tự, thủ tục và thẩm quyền chấp thuận, bảo đảm sử dụng nước hiệu quả, hài hòa lợi ích giữa các vùng.

Không chỉ dừng lại ở quy hoạch và phân bổ, các nội dung về vận hành hồ chứa, liên hồ chứa; chế độ quan trắc, giám sát hoạt động khai thác và chất lượng nước; danh mục hồ, ao, đầm, phá không được san lấp; cũng như các biện pháp phòng, chống và khắc phục tác hại do nước gây ra đều được cụ thể hóa. Đáng chú ý, cơ chế hạch toán tài nguyên nước và điều phối, giám sát hoạt động khai thác, sử dụng, bảo vệ tài nguyên nước theo lưu vực sông được xác lập rõ ràng, hướng tới quản lý tổng hợp, thống nhất theo đơn vị lưu vực.

Nghị định áp dụng đối với cơ quan nhà nước, tổ chức, cộng đồng dân cư, hộ gia đình và cá nhân có hoạt động liên quan đến tài nguyên nước trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Với kết cấu gồm 07 chương, 98 điều, văn bản bao quát toàn bộ chu trình quản lý nhà nước về tài nguyên nước, từ điều tra cơ bản, lập quy hoạch, khai thác, sử dụng đến bảo vệ và phòng ngừa, khắc phục tác hại do nước gây ra.

Việc ban hành Văn bản hợp nhất số 08/VBHN-BNNMT không chỉ góp phần chuẩn hóa hệ thống quy định pháp luật về tài nguyên nước mà còn tạo hành lang pháp lý minh bạch, ổn định cho hoạt động quản lý và khai thác. Trong bối cảnh áp lực lên nguồn nước ngày càng gia tăng do biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế – xã hội, một khung khổ pháp lý rõ ràng, đồng bộ được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả quản trị tài nguyên nước, bảo đảm an ninh nguồn nước quốc gia trong dài hạn.

</div