Không thể chỉ trông vào các công trình khẩn cấp để chống ngập cho Hà Nội

Giảm áp lực ngập úng trước mắt

Nhằm tăng khả năng chống ngập, tiêu thoát nước vào mùa mưa, UBND TP. Hà Nội đã phê duyệt 10 công trình chống ngập khẩn cấp với tổng vốn khoảng 5.579 tỷ đồng, yêu cầu hoàn thành các hạng mục chính trước mùa mưa bão 2026.

Ghi nhận thực tế của PV tại dự án các dự án hồ điều hòa lớn như Phú Đô, Yên Nghĩa 1, Yên Nghĩa 2, Mễ Trì, Thụy Phương 2; nhiều hạng mục quan trọng như đào và vận chuyển đất lòng hồ, thi công kè và hệ thống thoát nước,… đã và đang gấp rút triển khai.

Quá trình thực hiện các dự án cũng gặp không ít khó khăn. Nhiều đơn vị cho biết, thách thức lớn nhất là công tác vận chuyển vật liệu trong khu vực nội đô, nơi mật độ giao thông cao, thường xuyên ùn tắc, khiến việc thi công bị hạn chế về thời gian.

Biến động giá nhiên liệu, vật tư, đặc biệt là xăng dầu tăng cao cũng tạo áp lực lớn đối với các nhà thầu. Ban Quản lý dự án cũng đã có kiến nghị với Thành phố xem xét cơ chế điều chỉnh giá phù hợp để tháo gỡ khó khăn cho đơn vị thi công.

Thông tin từ ông Phạm Ngọc Toàn – Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội, việc triển khai 10 dự án khẩn cấp sẽ giúp giải quyết nhiều “điểm nghẽn” trong hệ thống thoát nước của thành phố.

Khi hoàn thành, các dự án sẽ nâng cao năng lực tiêu thoát nước. Đơn cử như dự án cải tạo hạ lưu sông Kim Ngưu sẽ tăng khả năng dẫn nước từ sông Tô Lịch về trạm bơm Yên Sở để bơm tiêu ra ngoài.

Hay kênh Thụy Phương không chỉ bổ cập nước từ sông Hồng vào sông Tô Lịch, góp phần cải thiện tình trạng ô nhiễm mà còn giảm thiểu ngập úng cục bộ tại khu vực Resco, Ecohome, Khu đoàn Ngoại giao và các vùng lân cận.

“Tuy nhiên thi công các dự án chống ngập cũng phần nào ảnh hưởng đến khả năng tiêu thoát nước do xuất hiện các rào chắn, vật cản và đập quây tạm thời làm thu hẹp tiết diện dòng chảy.

Để hạn chế tác động trong trường hợp một số công trình chưa thể hoàn thành đúng tiến độ trước ngày 30/6, đơn vị đang phối hợp với các chủ đầu tư và ban quản lý dự án xây dựng phương án dẫn dòng cụ thể, xác định trước các vị trí đập quây trọng yếu để sẵn sàng phá dỡ khẩn cấp khi có mưa lớn, bảo đảm dòng chảy được lưu thông kịp thời”, ông Toàn nói.

Tầm nhìn dài hạn và những giải pháp tổng thể

Đánh giá của Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Nguyễn Phi Thường, việc đầu tư hệ thống thoát nước theo quy hoạch trước đây chưa theo kịp tốc độ đô thị hóa.

Cùng với một số hạn chế trong quản lý cao độ nền xây dựng đã dẫn đến tình trạng úng ngập diễn ra tại nhiều khu vực trên địa bàn thành phố khi có mưa lớn.

Trong bối cảnh Hà Nội đang hoàn thiện Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, quy hoạch thoát nước mới cũng theo hướng vừa giải quyết các nhiệm vụ cấp bách trước mắt, vừa xây dựng các kịch bản ứng phó lâu dài; theo từng không gian phát triển đô thị, gắn với đô thị thích ứng, đô thị “bọt biển”,…

Theo GS.TS. Trần Đức Hạ – nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu cấp thoát nước và Môi trường, trong lưu vực thoát nước nội đô, vai trò chính vẫn nằm ở các hồ điều hòa. Dù vậy tỷ lệ hồ hiện nay còn tương đối thấp, thậm chí một số hồ bị suy thoái do bùn cặn để lâu, nhà dân lấn chiếm, số khác lại được bố trí thiếu hợp lý khi nằm ở vị trí cao.

Hà Nội cần tính toán đúng thể tích nước mưa cần điều tiết cũng như diện tích và vị trí các hồ điều hoà trong quá trình quy hoạch. Như vậy các hồ điều hoà mới phát huy vai trò thực sự hiệu quả.

Bên cạnh thực hiện các dự án kỹ thuật hạ tầng thoát nước là chính, chúng ta cần tăng cường các giải pháp hỗ trợ cho hệ thống thoát nước của Hà Nội như nhân rộng các khu vực trồng cây xanh qua đó tăng khả năng thấm nước trên bề mặt diện tích, tăng số lượng các bể chứa nước ngầm,…

TS. Trần Anh Tuấn – Phó Chủ tịch Hội Cấp thoát nước Việt Nam cho rằng, giải pháp chống ngập cho Thủ đô cần được chia thành từng nhóm nội dung cụ thể như khu vực nào có đủ đất đai thì xây dựng hồ điều hòa; khu vực cải tạo đô thị cần quy định tỷ lệ diện tích bê tông bề mặt.

Đối với các dự án xây mới cũng cần yêu cầu đưa diện tích bề mặt có khả năng thấm nước vào trong thiết kế. Cần bổ sung bản đồ quy hoạch cao độ của thành phố để xác định nước mưa sẽ chảy về đâu, từ đó có giải pháp chi tiết hơn.