Hoàn thiện hai đoạn cuối, đảm bảo thông tuyến cao tốc Bắc – Nam trước 19/5

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh yêu cầu các đơn vị liên quan khẩn trương hoàn thiện những phần việc còn lại tại các đoạn cao tốc Chí Thạnh – Vân Phong và Quy Nhơn – Chí Thạnh để đưa vào khai thác đồng bộ trước ngày 19/5/2026. Mục tiêu được đặt ra là bảo đảm toàn tuyến cao tốc Bắc – Nam từ Hà Nội đến TP.HCM vận hành thông suốt, không còn các điểm gián đoạn hay nút thắt ảnh hưởng tới lưu thông.

Yêu cầu này được Bộ trưởng đưa ra tại Hội nghị giao ban công tác tháng Tư và triển khai nhiệm vụ trọng tâm tháng Năm diễn ra sáng 8/5. Theo lãnh đạo Bộ Xây dựng, các chủ đầu tư cần tăng cường điều hành trực tiếp tại công trường, đẩy nhanh tiến độ thi công, đồng thời thực hiện đầy đủ công tác thanh quyết toán để tránh tình trạng chậm giải ngân vốn đầu tư công.

Báo cáo tại hội nghị, ông Lâm Văn Hoàng, Chánh Văn phòng Bộ Xây dựng, cho biết trong 4 tháng đầu năm 2026, hạ tầng giao thông cả nước tiếp tục ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực khi thêm 254 km đường bộ cao tốc được đưa vào khai thác. Trong số này có toàn tuyến Quảng Ngãi – Hoài Nhơn dài 88 km, đoạn Hoài Nhơn – Quy Nhơn dài 70 km, cùng 54 km thuộc dự án Quy Nhơn – Chí Thạnh và 24 km đoạn Chí Thạnh – Vân Phong. Ngoài ra, 18 km của Dự án thành phần 2 tuyến cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu cũng đã hoàn thành đưa vào sử dụng.

Không chỉ các tuyến cao tốc trọng điểm khu vực miền Trung, tiến độ một số công trình tại miền Tây Nam Bộ cũng được thúc đẩy. Bộ Xây dựng cho biết đã hoàn thiện thêm 73 km tuyến Hậu Giang – Cà Mau, đồng thời chính thức khởi công cầu Ninh Cường nhằm tăng kết nối hạ tầng giao thông liên vùng.

Dù vậy, ngành xây dựng và giao thông vẫn đối mặt không ít khó khăn trong quá trình triển khai các dự án. Bộ Xây dựng cho biết hiện còn 11 dự án đường bộ cùng hệ thống giao thông thông minh (ITS), trạm thu phí và kiểm tra tải trọng xe chưa đạt tiến độ như kế hoạch. Một trong những nguyên nhân lớn nhất là công tác giải phóng mặt bằng kéo dài, trong khi giá nhiên liệu tăng mạnh khiến nhiều nhà thầu phải thi công cầm chừng do áp lực chi phí.

Ở lĩnh vực khai thác vận hành, hệ thống thu phí tại 5 dự án thành phần cao tốc Bắc – Nam đầu tư công đã bắt đầu phát huy hiệu quả. Thống kê từ ngày 2/3 đến 30/4/2026 cho thấy có hơn 6 triệu lượt phương tiện lưu thông qua các tuyến này, tổng số thu đạt trên 590 tỷ đồng nộp ngân sách Nhà nước. Bộ Xây dựng đã tổ chức kiểm tra hiện trường, đồng thời chỉ đạo xử lý các bất cập phát sinh trong quá trình vận hành nhằm bảo đảm giao thông thông suốt và an toàn.

Song song với đường bộ, các dự án đường sắt trọng điểm quốc gia cũng đang được đẩy nhanh các bước chuẩn bị đầu tư. Theo Bộ Xây dựng, dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng đã hoàn tất công tác thẩm định chung báo cáo nghiên cứu khả thi từ ngày 10/4/2026. Trong khi đó, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam hiện đang được đơn vị tư vấn hoàn thiện nhiệm vụ và dự toán chi phí cho gói thầu lập báo cáo nghiên cứu khả thi.

Ngoài hai dự án lớn nêu trên, Bộ Xây dựng cũng đã hoàn thành báo cáo đầu kỳ quy hoạch đối với hai tuyến đường sắt Hà Nội – Đồng Đăng và Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái. Đây được xem là các dự án có ý nghĩa chiến lược trong việc mở rộng kết nối liên vùng, tăng năng lực vận tải hàng hóa và hành khách giữa Việt Nam với khu vực biên giới phía Bắc.

Liên quan đến tình hình giải ngân đầu tư công, năm 2026 Bộ Xây dựng được giao kế hoạch vốn hơn 133.843 tỷ đồng. Tuy nhiên, Bộ đã đề xuất điều chuyển trên 55.000 tỷ đồng cho các địa phương để phục vụ công tác giải phóng mặt bằng dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam. Sau điều chỉnh, tổng kế hoạch vốn còn khoảng 54.075 tỷ đồng.

Tính đến cuối tháng 4/2026, số vốn đã giải ngân đạt khoảng 6.076 tỷ đồng, tương đương hơn 11% kế hoạch sau điều chỉnh. Theo lãnh đạo Bộ Xây dựng, tiến độ giải ngân hiện vẫn thấp do nguồn vốn chủ yếu tập trung cho các dự án đường sắt lớn, trong đó phần lớn phục vụ công tác giải phóng mặt bằng nên chưa thể giải ngân ngay. Bên cạnh đó, biến động giá nhiên liệu, tình trạng thiếu vật liệu xây dựng cũng như thủ tục liên quan vốn ODA kéo dài tiếp tục tạo áp lực lên tiến độ triển khai nhiều dự án.