Gỡ nút thắt mã số vùng trồng cho nông sản xứ Thanh

Nhiều mã số vùng trồng chưa thực sự bền vững

Nếu không sớm tháo gỡ những vướng mắc về kỹ thuật và thủ tục, nhiều cơ hội xuất khẩu có thể bị bỏ lỡ. Vì vậy, việc quản lý hiệu quả mã số vùng trồng đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với ngành nông nghiệp và các địa phương trong tỉnh.

Những năm gần đây, nông nghiệp Thanh Hóa từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang phát triển theo hướng hàng hóa và xuất khẩu. Nhiều vùng trồng cây ăn quả, rau màu, lúa chất lượng cao đã được cấp mã số vùng trồng, mở ra cơ hội đưa nông sản địa phương vào các thị trường như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc hay EU.

Tuy nhiên, diện tích được cấp mã hiện vẫn còn khá khiêm tốn so với tiềm năng của toàn tỉnh. Đáng chú ý, ở một số nơi, sau khi được cấp mã số, công tác quản lý lại có dấu hiệu buông lỏng. Việc duy trì các tiêu chuẩn kỹ thuật chưa được thực hiện thường xuyên, dẫn đến nguy cơ bị cảnh báo, đình chỉ hoặc thu hồi mã số từ phía nước nhập khẩu.

Thực tế cho thấy, việc được cấp mã đã khó nhưng duy trì hiệu quả còn khó hơn. Nếu thiếu giám sát chặt chẽ và tuân thủ nghiêm quy trình sản xuất, nông sản khó đáp ứng yêu cầu xuất khẩu bền vững.

Một trong những rào cản lớn hiện nay là tập quán sản xuất của người dân chưa đồng đều. Tại nhiều vùng trồng, việc ghi chép nhật ký sản xuất vẫn còn mang tính hình thức, thiếu liên tục và minh bạch. Trong khi đó, đây là yêu cầu bắt buộc để truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Bên cạnh đó, các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt quy định về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Một số hộ dân vẫn sử dụng thuốc ngoài danh mục khuyến cáo khi sâu bệnh phát sinh, khiến sản phẩm không đạt tiêu chuẩn xuất khẩu.

Hạ tầng phục vụ sản xuất ở nhiều nơi cũng chưa đồng bộ. Hệ thống thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật còn thiếu, nguồn nước tưới chưa được kiểm soát chặt chẽ, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng nông sản.

Ngoài khó khăn kỹ thuật, thủ tục cấp mã số vùng trồng cũng còn nhiều vướng mắc. Theo quy định, vùng sản xuất phải có diện tích đủ lớn và liền vùng, liền thửa. Tuy nhiên, tình trạng đất đai manh mún vẫn phổ biến ở nhiều địa phương, gây khó khăn cho việc tổ chức sản xuất tập trung.

Quy trình hoàn thiện hồ sơ, thẩm định và chờ phê duyệt từ phía nước nhập khẩu thường kéo dài, trong khi nông sản phụ thuộc chặt vào mùa vụ. Không ít doanh nghiệp dù đã có vùng nguyên liệu và đơn hàng vẫn phải chuyển hướng tiêu thụ do không kịp hoàn tất thủ tục cấp mã.

Cần giải pháp đồng bộ và thực chất

Để tháo gỡ những “nút thắt” hiện nay, ngành nông nghiệp cần chuyển từ tư duy chạy theo số lượng sang quản lý thực chất các mã số vùng trồng đã được cấp.

Các cơ quan chuyên môn cần tăng cường hậu kiểm, rà soát định kỳ và xử lý nghiêm những vùng trồng không duy trì đúng quy trình kỹ thuật. Điều này không chỉ giúp bảo vệ uy tín nông sản địa phương mà còn hạn chế nguy cơ bị cảnh báo từ thị trường nhập khẩu.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý vùng trồng thông qua nhật ký điện tử và hệ thống truy xuất nguồn gốc trực tuyến. Việc số hóa sẽ giúp cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nông dân cập nhật thông tin kịp thời, đồng thời nâng cao tính minh bạch trong sản xuất.

Doanh nghiệp cũng cần đóng vai trò trung tâm trong chuỗi liên kết sản xuất. Thay vì chỉ thu mua sản phẩm cuối vụ, doanh nghiệp nên tham gia ngay từ đầu, hỗ trợ kỹ thuật, hướng dẫn quy trình và đồng hành cùng nông dân trong suốt quá trình canh tác.

Ngoài ra, các địa phương cần chủ động hỗ trợ hợp tác xã và người dân trong việc hoàn thiện hồ sơ, tháo gỡ thủ tục hành chính, tạo điều kiện để các vùng sản xuất sớm đáp ứng yêu cầu cấp mã.

Theo nhiều địa phương và hợp tác xã, việc xây dựng mã số vùng trồng hiện nay không còn là câu chuyện riêng của từng hộ dân mà đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa nông dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Nếu thiếu liên kết và giám sát thường xuyên, mã số vùng trồng rất dễ bị gián đoạn hoặc mất hiệu lực, ảnh hưởng trực tiếp đến đầu ra nông sản.

Xây dựng và duy trì mã số vùng trồng là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân. Khi những điểm nghẽn về kỹ thuật và thủ tục được tháo gỡ, nông sản Thanh Hóa sẽ có thêm cơ hội khẳng định thương hiệu và mở rộng thị trường xuất khẩu bền vững.