Giữ ổn định xăng dầu trong ‘cơn địa chấn’ năng lượng: Những giải pháp linh hoạt của Việt Nam

Xung đột quân sự từ ngày 28/2/2026 tiếp tục leo thang, tạo ra “nút thắt năng lượng lớn nhất từ trước tới nay”, khi khoảng 11 triệu thùng dầu/ngày và 140 tỷ m3 khí đốt bị gián đoạn. Cú sốc năng lượng quy mô lớn này không chỉ đẩy giá dầu thô vượt ngưỡng 100 USD/thùng mà còn lan rộng tác động tới lạm phát, chi phí nhập khẩu và tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Trong nước, thị trường xăng dầu chịu áp lực kép khi nguồn nguyên liệu cho sản xuất bị gián đoạn, đồng thời hoạt động nhập khẩu gặp nhiều khó khăn do các quốc gia trong khu vực áp dụng biện pháp hạn chế xuất khẩu.

Đáng chú ý, nguồn cung đầu vào của Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn, chiếm khoảng 40% sản lượng tiêu thụ bị ảnh hưởng đáng kể.

Trước bối cảnh đó, Bộ Công Thương đã thể hiện rõ vai trò cơ quan điều hành khi chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó theo sát diễn biến thị trường thế giới.

Hai phương án điều hành được đưa ra tương ứng với các cấp độ kéo dài của xung đột, qua đó tạo dư địa để điều chỉnh chính sách linh hoạt, hạn chế tối đa các cú sốc đối với thị trường trong nước.

Trên cơ sở tham mưu của Bộ, Chính phủ đã ban hành các nghị quyết nhằm tối ưu chu kỳ điều hành giá, tránh tình trạng “sốc dồn kỳ”, đồng thời triển khai các giải pháp tài khóa, trong đó có việc giảm thuế nhập khẩu ưu đãi xăng dầu về 0% để hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn cung trong bối cảnh thị trường quốc tế thu hẹp.

Qua đó khẳng định vai trò chủ động, linh hoạt của Bộ Công Thương trong điều hành thị trường xăng dầu trước các biến động bên ngoài.

Song song với công tác điều hành, Bộ Công Thương đã triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm gia tăng nguồn cung trong nước. Từ đẩy mạnh khai thác dầu thô, tìm kiếm nguồn nguyên liệu thay thế cho Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn đến nâng công suất các nhà máy lọc dầu hiện hữu và đưa các nhà máy Ethanol, Condensate vào hoạt động, các giải pháp này đã góp phần quan trọng trong việc bù đắp nguồn cung thiếu hụt, giảm áp lực lên thị trường.

Cùng với đó, công tác điều hành giá xăng dầu tiếp tục được thực hiện chặt chẽ, bám sát diễn biến thị trường thế giới với sự phối hợp hiệu quả giữa Bộ Công Thương và Bộ Tài chính.

Việc sử dụng linh hoạt Quỹ bình ổn giá đã giúp giảm biên độ tăng giá trong nước so với thế giới, qua đó góp phần ổn định tâm lý thị trường và kiểm soát lạm phát. Đồng thời, các đoàn kiểm tra được triển khai trên phạm vi cả nước nhằm giám sát hệ thống phân phối, bảo đảm duy trì tồn kho và lưu thông hàng hóa thông suốt.

Nhờ các giải pháp đồng bộ, đến ngày 24/3/2026, nguồn cung xăng dầu trong nước cơ bản vẫn được bảo đảm. Sản lượng tại Nhà máy Lọc dầu Dung Quất tăng 10,5%, đủ nguyên liệu sản xuất đến hết tháng 4, đầu tháng 5; trong khi Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn vẫn duy trì sản xuất đến hết tháng 4.

Hoạt động nhập khẩu cũng ghi nhận mức tăng tích cực, góp phần quan trọng trong việc ổn định nguồn cung thị trường.

Đáng chú ý, dù chịu áp lực lớn từ biến động quốc tế, mức tăng giá xăng dầu trong nước vẫn được kiểm soát thấp hơn đáng kể so với thế giới.

Giá xăng RON 95 và dầu diesel tăng lần lượt 37% và 45%, trong khi mức tăng tương ứng của giá thế giới lên tới 63,3% và 71,8%. So với khu vực, giá xăng dầu của Việt Nam hiện ở mức trung bình và thấp hơn so với một số quốc gia có chung đường biên giới, cho thấy hiệu quả rõ nét của các giải pháp điều hành trong việc “hạ nhiệt” tác động từ thị trường thế giới.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu còn tiềm ẩn nhiều biến động, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục bám sát chỉ đạo của Bộ Chính trị, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, theo dõi sát diễn biến quốc tế để kịp thời điều chỉnh kịch bản điều hành phù hợp.

Đồng thời, Bộ cũng kiến nghị các giải pháp về thuế nhằm tiếp tục hỗ trợ bình ổn giá xăng dầu, góp phần kiểm soát lạm phát và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Việc chủ động kịch bản, linh hoạt điều hành và phối hợp hiệu quả các công cụ chính sách sẽ tiếp tục là yếu tố then chốt để giữ vững ổn định thị trường xăng dầu trong nước trước những biến động khó lường của thế giới.