Gắn ‘hộ chiếu xanh’ cho thương hiệu gạo Việt phát thải thấp

Chiều 13/5, Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Cần Thơ cùng Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI) tổ chức hội thảo “Sơ kết kết quả đánh giá tuân thủ quy trình canh tác lúa 1 triệu hecta, hướng tới cấp nhãn hiệu Gạo Việt xanh phát thải thấp” thông qua công cụ ViRiCert.

Sự kiện có sự tham dự của TS. Cao Đức Phát, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; ông Bùi Bá Bổng, Chủ tịch VIETRISA cùng gần 100 đại biểu đến từ các đơn vị thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng, 23 UBND xã và 30 hợp tác xã tham gia Đề án tại TP. Cần Thơ.

Dữ liệu canh tác trở thành ‘tấm hộ chiếu’ cho gạo xanh

Trong giai đoạn 2024-2025, các địa phương vùng đồng bằng sông Cửu Long đã triển khai “Quy trình kỹ thuật canh tác lúa chất lượng cao và phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long” theo Quyết định số 4043/QĐ-BNN-TT của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Tại TP. Cần Thơ, việc đánh giá mức độ tuân thủ quy trình canh tác được thí điểm tại 11 hợp tác xã với sự phối hợp của VIETRISA, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Cần Thơ cùng sự hỗ trợ kỹ thuật từ IRRI. Hoạt động đánh giá được thực hiện thông qua công cụ số ViRiCert nhằm ghi nhận, theo dõi và đối chiếu mức độ đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật trong quá trình sản xuất lúa.

Thông qua ViRiCert, dữ liệu canh tác của nông hộ và hợp tác xã được cập nhật, quản lý và xác thực theo các tiêu chí kỹ thuật của Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Việc số hóa dữ liệu không chỉ phục vụ công tác giám sát mà còn tạo nền tảng cho truy xuất nguồn gốc, cấp mã số vùng trồng và xây dựng cơ chế chứng nhận “Gạo Việt xanh phát thải thấp” trong tương lai.

Những kết quả bước đầu đang góp phần hoàn thiện cơ sở dữ liệu phục vụ điều chỉnh canh tác, đề xuất hạng mục đầu tư phù hợp, đồng thời hướng tới xây dựng hệ thống tiêu chí và lộ trình cấp nhãn hiệu “Gạo Việt Xanh Phát thải thấp”. Qua đó, nâng cao tính minh bạch trong chuỗi giá trị và mở rộng cơ hội thị trường cho gạo phát thải thấp của Việt Nam.

Phát biểu tại hội thảo, ông Lê Thanh Tùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VIETRISA nhấn mạnh: “Gạo Việt xanh, phát thải thấp” không chỉ là một nhãn hiệu, mà còn là cam kết về chất lượng, tính minh bạch và trách nhiệm môi trường của ngành lúa gạo Việt Nam trong bối cảnh thị trường ngày càng đặt ra yêu cầu cao về phát triển bền vững.

PGS.TS. Nguyễn Văn Hùng, đại diện IRRI cho biết, việc ứng dụng công cụ số trong đánh giá tuân thủ giúp nâng cao tính minh bạch và độ tin cậy của dữ liệu sản xuất, đồng thời hỗ trợ cơ quan quản lý và hợp tác xã theo dõi quá trình thực hiện quy trình canh tác hiệu quả, nhất quán hơn.

Mở đường cho hệ thống nhận diện gạo phát thải thấp

Theo Ban Tổ chức, hội thảo là diễn đàn để cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp và hợp tác xã trao đổi về khả năng áp dụng rộng rãi hệ thống đánh giá tuân thủ, hướng tới cấp nhãn hiệu “Gạo Việt xanh, phát thải thấp” trong thực tiễn sản xuất.

Các nội dung thảo luận tập trung vào hoàn thiện tiêu chí đánh giá, chuẩn hóa dữ liệu canh tác, định hướng cấp mã số vùng trồng lúa dựa trên cơ sở dữ liệu ViRiCert, cũng như vai trò của hợp tác xã trong tổ chức sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

Trong khuôn khổ chương trình, Ban Tổ chức đã trao Chứng nhận tuân thủ Quy trình canh tác lúa 1 triệu hecta cho các hợp tác xã đạt yêu cầu tại TP. Cần Thơ. Đây được xem là bước khởi đầu trong quá trình hình thành hệ thống nhận diện cho gạo phát thải thấp của Việt Nam.

Bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Cần Thơ chia sẻ: TP. Cần Thơ được lựa chọn thí điểm triển khai công cụ ViRiCert trong đánh giá tuân thủ quy trình canh tác lúa. Thông qua quá trình triển khai, các hợp tác xã đã từng bước tiếp cận phương thức quản lý sản xuất dựa trên dữ liệu, đồng thời giúp địa phương có thêm cơ sở thực tiễn để hoàn thiện và nhân rộng các mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp trong thời gian tới.

Thông qua hội thảo, các đơn vị kỳ vọng tiếp tục hoàn thiện phương pháp đánh giá, mở rộng ứng dụng công cụ số trong quản lý sản xuất lúa thuộc Đề án 1 triệu hecta canh tác lúa chất lượng cao và phát thải thấp, góp phần thúc đẩy ngành hàng lúa gạo phát triển theo hướng minh bạch, gia tăng giá trị và tăng trưởng xanh tại đồng bằng sông Cửu Long.