Dòng vốn đầu tư công hơn 1,1 triệu tỷ đồng trước áp lực tăng tốc giải ngân

Đầu tư công hơn 1,1 triệu tỷ đồng được kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng chủ lực

Bức tranh kinh tế 4 tháng đầu năm 2026 đang cho thấy nhiều tín hiệu tích cực khi khu vực sản xuất công nghiệp tiếp tục tăng tốc mạnh mẽ. Theo số liệu từ Cục Thống kê, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 9,2% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất trong vòng 4 năm trở lại đây. Trong đó, ngành chế biến, chế tạo tiếp tục đóng vai trò động lực chính với mức tăng gần 10%, phản ánh xu hướng phục hồi rõ nét của hoạt động sản xuất và xuất khẩu.

Không chỉ lĩnh vực chế biến, chế tạo ghi nhận đà tăng trưởng tích cực, ngành khai khoáng cũng bất ngờ phục hồi sau nhiều năm tăng trưởng thấp hoặc suy giảm. Theo lãnh đạo Cục Thống kê, nhu cầu năng lượng toàn cầu gia tăng cùng việc mở rộng công suất sản xuất trong nước đã góp phần giúp ngành này tăng khoảng 4% trong 4 tháng đầu năm. Đây được xem là yếu tố quan trọng nhằm bổ sung nguồn cung năng lượng và đáp ứng nhu cầu xuất khẩu đang cải thiện tại nhiều thị trường quốc tế.

Song song với đà phục hồi sản xuất, hoạt động nhập khẩu cũng tăng mạnh khiến cán cân thương mại ghi nhận nhập siêu hơn 7 tỷ USD. Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng đây chưa phải tín hiệu đáng lo ngại bởi hơn 94% kim ngạch nhập khẩu là máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu phục vụ sản xuất. Điều này cho thấy doanh nghiệp đang tích cực chuẩn bị đầu vào cho các kế hoạch mở rộng sản xuất và tăng tốc xuất khẩu trong thời gian tới.

Trong bối cảnh nền kinh tế đang cần thêm lực đẩy để đạt mục tiêu tăng trưởng cao, đầu tư công tiếp tục được Chính phủ xác định là một trong những động lực quan trọng nhất của năm 2026. Theo kế hoạch được giao, tổng vốn đầu tư công năm nay vượt mốc 1 triệu tỷ đồng, trong đó hơn 363 nghìn tỷ đồng là vốn ngân sách Trung ương và khoảng 650 nghìn tỷ đồng là vốn ngân sách địa phương. Nếu tính thêm phần vốn kéo dài từ các năm trước, tổng quy mô vốn đầu tư công thực tế lên tới hơn 1,1 triệu tỷ đồng, mức cao nhất từ trước tới nay.

Theo ông Lê Trung Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Thống kê, nguồn vốn này được kỳ vọng tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ đối với nền kinh tế. Ông cho biết, cứ đầu tư công tăng thêm 1% có thể đóng góp khoảng 0,056 điểm phần trăm vào tăng trưởng GDP. Nếu toàn bộ hơn 1,1 triệu tỷ đồng được giải ngân hiệu quả trong năm nay, đầu tư công có khả năng đóng góp khoảng 1,7 điểm phần trăm cho tăng trưởng kinh tế.

Tăng tốc giải ngân để biến nguồn lực đầu tư thành tăng trưởng thực chất

Dù quy mô vốn đầu tư công ở mức kỷ lục, tiến độ giải ngân hiện vẫn chưa đạt kỳ vọng. Theo Bộ Tài chính, đến hết tháng 4/2026, cả nước mới giải ngân được hơn 144 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 14,2% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Mặc dù cao hơn cùng kỳ năm trước, nhiều chuyên gia đánh giá tốc độ này vẫn khá chậm so với yêu cầu thúc đẩy tăng trưởng của nền kinh tế.

Trong khi đó, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục cho thấy niềm tin của nhà đầu tư quốc tế đối với thị trường Việt Nam. Chỉ trong 4 tháng đầu năm, vốn FDI đăng ký mới đã tăng gấp 2,2 lần so với cùng kỳ năm trước, đạt khoảng 12,15 triệu tỷ đồng. Các chuyên gia cho rằng việc đẩy mạnh đầu tư công, đặc biệt ở lĩnh vực hạ tầng giao thông và kết nối vùng, sẽ tạo thêm sức hút đối với khu vực tư nhân cũng như dòng vốn ngoại trong thời gian tới.

Tuy nhiên, nền kinh tế vẫn đang đối mặt với không ít sức ép. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng gần 4%, trong khi hệ số ICOR (chỉ số phản ánh hiệu quả sử dụng vốn đầu tư) vẫn ở mức cao 6,43. Điều này cho thấy yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là giải ngân nhanh mà còn phải bảo đảm hiệu quả đầu tư, tránh tình trạng dàn trải hoặc lãng phí nguồn lực.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Trí Long – một chuyên gia kinh tế nhận định dòng vốn đầu tư công đã bắt đầu chuyển động tích cực khi nhiều dự án lớn bước vào giai đoạn thi công thực tế sau thời gian chuẩn bị đầu năm. Tuy nhiên, các “điểm nghẽn” như giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư, thiếu hụt vật liệu xây dựng hay trách nhiệm thực thi ở một số đơn vị vẫn đang ảnh hưởng đáng kể đến tiến độ triển khai.

Theo ông Long, đầu tư công không chỉ đóng vai trò kích cầu trực tiếp mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa cho toàn bộ nền kinh tế. Vì vậy, việc ưu tiên vốn cho các dự án hạ tầng giao thông liên kết vùng, khu công nghiệp, khu du lịch và các công trình có tính kết nối cao sẽ giúp mở rộng không gian phát triển cho sản xuất, thương mại và dịch vụ.

Hiện nhiều công trình trọng điểm như Vành đai 3 TP.HCM hay cầu đi bộ vượt sông Sài Gòn đang được đẩy nhanh tiến độ thi công xuyên lễ, xuyên đêm nhằm bảo đảm kế hoạch đề ra. Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng kiến nghị cần sớm tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến thủ tục pháp lý, định mức xây dựng và nguồn vật liệu, đồng thời đưa nhanh các dự án chuyển tiếp vào vận hành, trong đó có cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Việt Đức.

Trong bối cảnh nền kinh tế đang xuất hiện nhiều tín hiệu phục hồi tích cực từ sản xuất công nghiệp, xuất khẩu và dòng vốn đầu tư, việc giải ngân hiệu quả hơn 1,1 triệu tỷ đồng đầu tư công được xem là yếu tố then chốt để tạo ra tăng trưởng thực chất cho năm 2026.