‘Đốt nóng’ đào tạo giáo viên cho sinh viên từ năm 3: Kịp người đứng lớp, liệu có kịp độ chín nghề sư phạm?

Đề xuất nằm trong dự thảo Thông tư về chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm dành cho người có nguyện vọng trở thành giáo viên, đang được lấy ý kiến đến hết ngày 27/5.

Theo dự thảo, sinh viên đã hoàn thành khoảng 70% chương trình cử nhân, tương đương năm thứ ba đại học, nếu học ngành phù hợp với môn giảng dạy sau này sẽ được đăng ký học chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm ngay, thay vì phải chờ tốt nghiệp như hiện hành.

Điều này đồng nghĩa, người học có thể rút ngắn ít nhất một năm để đủ điều kiện thi tuyển giáo viên.

Bộ Giáo dục và Đào tạo kỳ vọng quy định mới sẽ giúp tăng nguồn tuyển giáo viên ở những môn đang thiếu nghiêm trọng như Âm nhạc, Mỹ thuật, Tin học… đồng thời tạo sự linh hoạt cho hệ thống đào tạo.

Không chỉ thay đổi thời điểm học chứng chỉ, dự thảo còn giảm số tín chỉ bồi dưỡng xuống còn 32 tín chỉ; bổ sung nội dung ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và dạy học trực tuyến vào chương trình đào tạo giáo viên.

Tuy nhiên, ngay sau khi được đưa ra, đề xuất này đã tạo nên nhiều tranh luận trái chiều trong giới giáo viên.

Sư phạm chưa bao giờ chỉ là nghề kiếm tiền

Là giáo viên có 12 năm đứng lớp, cô Trần Mai Hoa (Bắc Ninh) cho rằng điều quan trọng nhất của nghề giáo không nằm ở tấm chứng chỉ, mà là quá trình được rèn giũa về nhân cách, tâm lý và kỹ năng ứng xử sư phạm.

“Tôi đi dạy 12 năm thì nhận thấy kỹ năng ứng xử sư phạm vô cùng quan trọng. Không có đủ nhiệt tình, kiên nhẫn và kỹ năng ứng xử tốt thì bạn không thể trở thành người thầy tốt được”, cô Hoa chia sẻ.

Theo nữ giáo viên, sinh viên sư phạm được “thấm nghề” ngay từ khi bước chân vào trường đại học. Họ được học tâm lý học, giáo dục học, được kiến tập, soạn giáo án, thực tập đứng lớp và dần hình thành chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp.

“Sư phạm chưa bao giờ chỉ đơn giản là một nghề để kiếm tiền. Một năm học chứng chỉ là quá ngắn. Bản chất con người không dễ thay đổi theo thời gian ngắn như vậy”, cô nói.

Nỗi lo lớn nhất, theo cô Hoa, là nếu quá vội vàng để giải bài toán thiếu giáo viên, ngành giáo dục có thể đánh đổi bằng chất lượng đội ngũ trong tương lai.

Thiếu giáo viên nhưng nhiều cử nhân sư phạm vẫn thất nghiệp

Ở góc nhìn khác, nhiều giáo viên cho rằng vấn đề hiện nay không nằm ở thiếu nguồn đào tạo, mà ở cơ chế tuyển dụng và chế độ đãi ngộ.

Thầy Ngô Đức Bình (Thái Nguyên) cho biết, giáo viên các môn như ngoại ngữ, âm nhạc, mỹ thuật hay tin học hiện có rất nhiều cơ hội bên ngoài trường công với mức thu nhập cao gấp nhiều lần.

“Làm ở trung tâm lương gấp 3 trường công trở lên. Trong khi vào trường công thì chỉ tiêu ít, hợp đồng ngắn hạn, lương thấp, có nơi cuối năm mới được nhận lương”, thầy Bình nói.

Theo thầy, thực tế hiện nay không ít người học sư phạm vẫn phải đi làm trái ngành hoặc dạy hợp đồng bấp bênh nhiều năm.

“Có người học tới 3 bằng sư phạm nhưng cuối cùng vẫn phải làm ngoài vì không có chỉ tiêu tuyển dụng”, thầy chia sẻ.

Đồng quan điểm, anh Đỗ Trung Hải (Ninh Bình) cho rằng cần nhìn đúng bản chất của bài toán thiếu giáo viên.

“Hiện rất nhiều sinh viên sư phạm ra trường không được đi dạy hoặc phải dạy hợp đồng lương thấp. Thiếu giáo viên chủ yếu do mất cân bằng cơ cấu và môi trường làm việc chưa đủ hấp dẫn”, anh Hải nói.

Anh cũng bày tỏ lo ngại việc mở rộng quá nhanh đối tượng được cấp chứng chỉ sư phạm có thể khiến chất lượng đào tạo bị ảnh hưởng.

“Cẩn thận lại lặp lại tình trạng một thời đào tạo ồ ạt chỉ để lấy chứng chỉ vào dạy học”, anh cảnh báo.

Theo thống kê đến giữa năm 2025, cả nước có gần 1,3 triệu giáo viên nhưng vẫn thiếu khoảng 120.000 người, chủ yếu ở bậc mầm non và các môn đặc thù. Trong bối cảnh đó, đề xuất cho sinh viên năm ba học chứng chỉ sư phạm được xem là giải pháp “mở cửa nhanh” để bổ sung nguồn nhân lực.

Tuy nhiên, phía sau câu chuyện thiếu giáo viên vẫn là bài toán lớn hơn: Làm sao để nghề giáo đủ sức giữ chân người giỏi và đủ thời gian đào tạo nên những người thầy thực sự. Bởi với nhiều giáo viên, đứng trên bục giảng không chỉ cần chuyên môn, mà còn cần một quá trình dài để học cách làm nghề và học cách làm người.