Đại học Quốc gia Hà Nội phải là “túi khôn” chiến lược và diện mạo quốc gia trong kỷ nguyên mới

Mạch nguồn di sản và thông điệp trọng dụng nhân tài

Dưới góc nhìn lịch sử và hệ thống triết lý phát triển, GS.TS Vũ Minh Giang, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo Đại học Quốc gia Hà Nội, khẳng định sự kiện này minh chứng cho tầm nhìn chiến lược của Đảng và Nhà nước đối với mô hình phát triển quốc gia dựa vào khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo từ cái nôi đại học. Đặc biệt, chặng đường kế thừa truyền thống qua các thời kỳ, khởi nguồn từ Đại học Đông Dương cách đây 120 năm, chính là một di sản vô giá để nhà trường bứt phá trở thành một cơ sở giáo dục đại học ở trình độ quốc tế.

Ngược dòng thời gian, lịch sử đã chứng kiến một sự kiện mang tính biểu tượng sâu sắc. Vào ngày 15/11/1945, mặc dù bận trăm công nghìn việc giữa bề bộn khó khăn và phải chuẩn bị cho cuộc kháng chiến trường kỳ, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn dành thời gian đến dự lễ khai giảng đầu tiên sau ngày độc lập của Đại học Đông Dương (lúc đó đã đổi tên là Đại học Quốc gia Việt Nam) tại số 19 Lê Thánh Tông, Hà Nội.

Nhắc lại chương sử hào hùng này, GS Vũ Minh Giang phân tích sâu sắc: “Sự kiện Bác Hồ đến dự lễ khai giảng năm ấy chính là lời tuyên bố gửi tới toàn thể nhân dân và thế giới về quan điểm trọng dụng nhân tài của chính thể mới. Hành động của Người diễn ra ngay sau khi phát động phong trào bình dân học vụ để nâng cao dân trí, cùng với bức thư gửi thầy trò toàn quốc nhằm khơi dậy khát vọng xây dựng một đất nước hùng cường”. Tinh thần trọng dụng nhân tài đó tiếp tục được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh trong bài phát biểu, coi đó là bệ phóng tư tưởng cho giai đoạn phát triển mới.

Tầm vóc “đại học tinh hoa” và sứ mệnh quốc gia

Đi sâu vào nội dung chỉ đạo, GS Vũ Minh Giang chỉ rõ rằng 7 định hướng của Người đứng đầu Đảng, Nhà nước không chỉ là nhiệm vụ giao riêng cho Đại học Quốc gia Hà Nội, mà còn là một chỉ đạo chung mang tính chiến lược gửi tới tất cả các bộ, ban, ngành, địa phương trong việc đồng hành, tạo điều kiện tối đa cho nhà trường bứt phá.

Trước hết, thông điệp về “trách nhiệm quốc gia” đòi hỏi nhà trường không thể chỉ dừng lại ở một danh xưng hay tên gọi thông thường. Đại học Quốc gia Hà Nội mang trên mình sứ mệnh thực hiện các nhiệm vụ ở tầm chiến lược quốc gia. Để gánh vác trọng trách này, một mình nhà trường là không đủ, mà bắt buộc phải có sự trợ lực, phối hợp chặt chẽ từ các cơ quan Đảng, Chính phủ và các bộ ngành hữu quan.

Song song với đó là yêu cầu định hình mô hình “đại học tinh hoa”. Trong bối cảnh đất nước có hàng trăm trường đại học, Đại học Quốc gia Hà Nội phải là biểu tượng của đổi mới sáng tạo, là đầu tàu có đủ năng lực dẫn dắt trí tuệ cho toàn hệ thống giáo dục quốc dân nói chung và nền giáo dục đại học Việt Nam nói riêng. Không dừng lại ở phạm vi biên giới, nhà trường được trao nhiệm vụ trở thành “diện mạo quốc gia trên trường quốc tế”, là nơi thực hiện các hoạt động ngoại giao học thuật, giao lưu văn hóa và tri thức tầm cao thay mặt cho đất nước.

Đặc biệt, bằng các hoạt động trí tuệ đỉnh cao của mình, nhà trường phải vận hành như một trung tâm kết nối đa chiều giữa Chính phủ, xã hội, doanh nghiệp và các đối tác toàn cầu. GS Vũ Minh Giang nhận định, điểm giao thoa trí tuệ này sẽ giúp các kết quả nghiên cứu không bị bó hẹp trong giảng đường mà dòng chảy tri thức sẽ thấm sâu, đóng góp trực tiếp vào sự phát triển của xã hội.

“Túi khôn” chiến lược và bài toán đổi mới tư tưởng

Một trong những nội dung trọng tâm được phân tích kỹ lưỡng trong bài phát biểu là vai trò think tank – “túi khôn” chiến lược của nhà trường đối với Đảng và Nhà nước. Đại học Quốc gia Hà Nội, với tư cách là nơi hội tụ các trí tuệ ưu tú và các nhà khoa học hàng đầu, có trách nhiệm cung cấp các luận cứ khoa học khách quan, vững chắc để tư vấn, phản biện cho các quyết sách vĩ mô của quốc gia. Sự đóng góp này chính là thước đo thực chất nhất cho năng lực sáng tạo tri thức của một đại học tinh hoa.

Để hiện thực hóa những mục tiêu lớn lao đó, công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho đội ngũ giảng viên và sinh viên đã được đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt ra với một tư duy rất mới. GS Vũ Minh Giang bày tỏ sự tâm đắc: “Giáo dục chính trị tư tưởng ở đây phải được hiểu theo cách năng động, đổi mới, gắn liền với việc chú trọng giáo dục truyền thống. Đó là việc khơi dậy ý thức về sứ mệnh của thầy và trò Đại học Quốc gia Hà Nội đối với non sông, đất nước trong kỷ nguyên mới chứ không phải là những bài học lý thuyết khô khan”.

Từ định hướng chiến lược đến hành động thực tiễn

Nhìn từ góc độ thực tiễn, GS Vũ Minh Giang cho rằng để hiện thực hóa những định hướng mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt ra, Đại học Quốc gia Hà Nội cần thúc đẩy mạnh mẽ đổi mới sáng tạo trong quản trị, đào tạo và nghiên cứu khoa học. Theo ông, một đại học tinh hoa phải là nơi tiên phong thử nghiệm những mô hình mới, đồng thời chủ động thay đổi các cách tiếp cận cũ không còn phù hợp với yêu cầu phát triển hiện nay.

GS Vũ Minh Giang cũng lưu ý rằng quá trình này không thể chỉ dựa vào nỗ lực riêng của nhà trường, mà cần sự đồng hành về cơ chế, chính sách và nguồn lực từ các bộ, ngành, địa phương và toàn xã hội. Khi có đủ không gian sáng tạo và điều kiện phát triển phù hợp, Đại học Quốc gia Hà Nội sẽ có cơ hội phát huy tốt hơn vai trò của một trung tâm đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo hàng đầu quốc gia.

Theo ông, năng lực của một đại học tinh hoa không chỉ được đo bằng quy mô hay danh tiếng, mà còn ở khả năng tạo ra các giá trị học thuật, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ sự phát triển đất nước. “Đại học Quốc gia Hà Nội vô cùng biết ơn sự quan tâm sâu sắc của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước. Cách thể hiện lòng biết ơn thiết thực nhất lúc này chính là chuyển hóa những định hướng chiến lược ấy thành những kết quả cụ thể trong thực tế”, GS Vũ Minh Giang chia sẻ.