Siết khí thải nhiệt điện để giữ nhịp cung ứng điện mùa cao điểm

Trong bối cảnh nhu cầu điện tăng cao vào các tháng nắng nóng, yêu cầu vừa bảo đảm môi trường vừa duy trì nguồn cung điện ổn định đang đặt ra cấp thiết đối với các nhà máy nhiệt điện. Văn bản mới được Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành ngày 28/4 đã nhấn mạnh nhiệm vụ rà soát toàn diện hệ thống xử lý khí thải, nhằm tránh phát sinh sự cố môi trường và không làm gián đoạn việc huy động công suất phát điện trong cao điểm mùa khô.

Theo chỉ đạo, các chủ đầu tư và đơn vị vận hành nhà máy nhiệt điện phải tiến hành kiểm tra tổng thể hiện trạng thiết bị cũng như hiệu quả vận hành của các công trình xử lý chất thải. Trọng tâm là hệ thống xử lý khí thải, nơi tiềm ẩn nguy cơ phát sinh sự cố dẫn đến việc xả thải vượt quy chuẩn nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Việc rà soát không chỉ dừng ở đánh giá hiện trạng mà còn phải chủ động phòng ngừa, giảm thiểu rủi ro môi trường trong suốt quá trình vận hành.

Cùng với đó, yêu cầu duy trì hoạt động ổn định của hệ thống thu gom, xử lý khí thải và hệ thống quan trắc tự động, liên tục được đặt lên hàng đầu. Các nhà máy cần ưu tiên thay thế vật tư tiêu hao, thực hiện bảo trì, bảo dưỡng định kỳ để bảo đảm thiết bị luôn trong trạng thái vận hành tốt, đặc biệt khi bước vào giai đoạn cao điểm mùa khô – thời điểm hệ thống điện phải hoạt động với cường độ lớn.

Trên cơ sở kết quả kiểm tra, những hư hỏng hoặc dấu hiệu xuống cấp phải được xử lý kịp thời, đồng thời xây dựng kế hoạch bảo dưỡng, sửa chữa và thay thế thiết bị theo hướng chủ động. Việc này nên được thực hiện trước mùa khô hoặc bố trí vào thời điểm phụ tải thấp nhằm hạn chế ảnh hưởng đến hệ thống điện. Trong trường hợp cần tiến hành cải tạo, sửa chữa có thể tác động đến khả năng phát điện, các đơn vị phải lập kế hoạch chi tiết và phối hợp với cơ quan điều độ để sắp xếp thời gian phù hợp với kế hoạch huy động điện quốc gia.

Không chỉ tập trung vào thiết bị, Bộ cũng yêu cầu các nhà máy kiểm soát chặt chẽ chất lượng nhiên liệu đầu vào. Các thông số như hàm lượng lưu huỳnh, tro và độ ẩm trong than cần được giám sát nghiêm ngặt nhằm hạn chế phát sinh khí thải ô nhiễm. Từ đó, các đơn vị có thể chủ động dự báo nồng độ các chất như SO2, NOx hay bụi tổng trong khí thải để điều chỉnh tỷ lệ phối trộn nhiên liệu, tuyệt đối không sử dụng than không đạt tiêu chuẩn kỹ thuật theo thiết kế của tổ máy.

Song song với việc kiểm soát nhiên liệu, quá trình vận hành lò cũng cần được tối ưu. Việc duy trì bề mặt trao đổi nhiệt thông qua điều chỉnh chế độ nghiền than, cấp gió và xử lý xỉ lò giúp bảo đảm hiệu suất cháy ổn định, hạn chế dao động tải. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả sản xuất điện mà còn giảm thiểu biến động đột ngột của các thông số ô nhiễm trong khí thải.

Ở góc độ dài hạn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường khuyến nghị các nhà máy thiết lập các ngưỡng cảnh báo nội bộ đối với các chỉ số ô nhiễm như CO, NOx, SO2 hay bụi. Đây sẽ là công cụ giúp đơn vị vận hành kịp thời điều chỉnh chế độ hoạt động khi có dấu hiệu vượt ngưỡng, đồng thời tăng cường công tác giám sát, đánh giá hiệu suất của toàn bộ hệ thống xử lý khí thải.

Đối với các hạng mục cải tạo lớn như hệ thống lọc bụi tĩnh điện (ESP), khử SO2 hay công nghệ khử NOx (SCR), việc đầu tư cần được tính toán theo lộ trình cụ thể. Mục tiêu là vừa nâng cấp công nghệ, vừa hạn chế tối đa ảnh hưởng đến khả năng cung ứng điện trong các giai đoạn cao điểm, không chỉ trong mùa khô hiện tại mà còn ở các năm tiếp theo.

Liên quan đến quy định pháp lý, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải công nghiệp QCVN 19:2024/BTNMT đã được ban hành, tạo nền tảng cho việc siết chặt kiểm soát môi trường trong ngành nhiệt điện. Tuy nhiên, trong giai đoạn chuyển tiếp từ ngày 1/7/2025 đến hết năm 2031, các nhà máy đã vận hành hoặc đã hoàn tất thủ tục môi trường trước thời điểm này vẫn được tiếp tục áp dụng quy chuẩn cũ QCVN 22:2009/BTNMT cùng các quy định địa phương.

Dù có lộ trình chuyển đổi, Bộ vẫn yêu cầu các chủ đầu tư khẩn trương xây dựng kế hoạch đổi mới công nghệ sản xuất và xử lý chất thải, hướng tới đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của quy chuẩn mới từ năm 2032. Việc áp dụng các giải pháp quản lý môi trường tiên tiến không chỉ giúp tuân thủ quy định mà còn góp phần nâng cao hiệu quả vận hành và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.