Hà Nội tăng tốc cải tạo hệ thống thoát nước, hướng tới giảm mạnh các điểm ngập trong nội đô

Sau đợt kiểm tra thực địa kéo dài hai ngày, chiều 19/4, lãnh đạo Thành ủy Hà Nội do Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng chủ trì đã có buổi làm việc với các sở, ngành về tiến độ các dự án giao thông và giải pháp chống úng ngập trên địa bàn thành phố. Tại đây, nhiều nội dung quan trọng liên quan đến hiện trạng hạ tầng thoát nước và kế hoạch xử lý ngập úng cấp bách đã được đưa ra.

Báo cáo tại cuộc họp, Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Nguyễn Phi Thường cho biết hệ thống thoát nước của thành phố hiện mới chỉ đáp ứng khoảng 20% so với quy hoạch tổng thể đã được phê duyệt. Trong bốn lưu vực tiêu thoát chính gồm tả Đáy, hữu Đáy, sông Tô Lịch và Bắc sông Hồng, chỉ riêng lưu vực sông Tô Lịch với diện tích khoảng 77 km² được đầu tư tương đối đồng bộ. Các khu vực còn lại vẫn thiếu hụt đáng kể về hệ thống cống, trạm bơm cũng như hồ điều hòa, dẫn tới khả năng tiêu thoát nước chưa đáp ứng yêu cầu thực tế.

Theo quy hoạch dài hạn, toàn thành phố cần khoảng 48 trạm bơm đầu mối với tổng công suất lên tới 1.325 m³/s. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại mới chỉ có 9 trạm lớn đang vận hành, 6 trạm khác đang trong quá trình đầu tư, còn lại phần lớn vẫn ở quy mô nhỏ lẻ. Đối với hệ thống hồ điều hòa, nhu cầu đặt ra là 5.050 ha nhưng thực tế mới đạt khoảng 1.010 ha, tương đương 19%, tạo ra khoảng trống lớn trong năng lực điều tiết nước mưa.

Hạn chế về hạ tầng đã khiến tình trạng úng ngập diễn biến phức tạp hơn trong các đợt mưa lớn gần đây. Đặc biệt trong các tháng 10 và 11/2025, khi lượng mưa vượt xa công suất thiết kế của hệ thống thoát nước, toàn thành phố ghi nhận tới 220 điểm ngập úng. Trong số này có 91 điểm thuộc phạm vi quản lý của thành phố và 119 điểm thuộc các phường, xã, cho thấy áp lực ngày càng gia tăng đối với hạ tầng đô thị.

Trước thực trạng trên, Hà Nội đang triển khai 10 dự án khẩn cấp nhằm tăng cường khả năng chống úng ngập. Ban Hạ tầng kỹ thuật nông nghiệp được giao làm chủ đầu tư 5 trạm bơm, hồ điều hòa cùng 2 dự án mang tính liên kết hệ thống. Đáng chú ý, dự án cải tạo kênh Thụy Phương không chỉ giúp tiêu thoát nước cho khu vực xung quanh mà còn có vai trò bổ cập nguồn nước cho sông Tô Lịch, đồng thời hỗ trợ tưới tiêu cho khoảng 300 ha đất nông nghiệp.

Song song với đó, Trung tâm Hạ tầng kỹ thuật thành phố đang triển khai thêm 8 hạng mục nhằm kết nối hệ thống thoát nước ngầm và các trạm bơm từ khu vực Phú Thượng đến Hoàng Quốc Việt, qua đó tăng cường khả năng tiêu úng cho các khu đô thị lớn như Ecopark và Ciputra. Thành phố cũng yêu cầu chủ đầu tư khu đô thị Ciputra phải hoàn thành trạm bơm Phú Thượng với công suất 9 m³/s trước ngày 30/4, nhằm kịp thời bổ sung năng lực thoát nước cho khu vực.

Đáng chú ý, sau các đợt mưa lớn trong năm 2025, nội đô Hà Nội tiếp tục phát sinh thêm 52 điểm úng ngập mới. Để ứng phó, thành phố đã lắp đặt trạm bơm cho 12 hồ điều hòa, qua đó tăng thêm khoảng 800.000 m³ dung tích trữ nước. Cùng với 6 hồ điều hòa được đầu tư từ ngân sách công, tổng dung tích bổ sung đạt khoảng 1,4 triệu m³. Dự kiến đến ngày 30/4, toàn bộ hệ thống hồ sẽ hoàn tất nạo vét và lắp đặt trạm bơm nhằm chủ động hạ mực nước trước mùa mưa.

Một số khu vực thường xuyên xảy ra ngập cục bộ như đại lộ Thăng Long cũng được bổ sung trạm bơm điều tiết riêng. Tại khu vực chợ Hàng Da, thành phố đang xây dựng bể ngầm chứa nước mưa có dung tích 2.500 m3 – lớn nhất Hà Nội hiện nay nhằm giảm tải ngập tại các nút giao trọng điểm như Bát Đàn – Nhà Hỏa – Đường Thành.

Bên cạnh đó, thành phố tiếp tục triển khai các dự án mang tính dài hạn và cấp bách như xây dựng hồ Chèm rộng 9 ha, hồ Liên Mạc 22 ha cùng hệ thống cảm biến cảnh báo úng ngập trên toàn địa bàn. Theo tính toán, tổng dung tích tiêu thoát nước được bổ sung từ các dự án hiện tại đạt khoảng 4,8 triệu m3.

Lãnh đạo Sở Xây dựng đánh giá, khi các hạng mục này hoàn thành đúng tiến độ, dự kiến trước ngày 30/4 đối với phần hạ tầng chính và trước 30/6 cho hoàn thiện cảnh quan, năng lực tiêu thoát nước của Hà Nội sẽ tăng thêm khoảng 25 – 30%. Quan trọng hơn, thành phố có thể xử lý được khoảng 60% số điểm ngập so với hiện trạng, tạo bước chuyển đáng kể trong công tác chống úng ngập đô thị.