Tiền có, vốn có, nhưng nông dân gặp khó khi tìm “cửa” tín dụng

Xung quanh vấn đề này, phóng viên đã trao đổi với ông Nguyễn Quang Ngọc – Phó Trưởng ban Chính sách tín dụng, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Agribank) để làm rõ thực trạng và giải pháp.

+ Thời gian gần đây, khái niệm tài chính toàn diện được nhắc đến khá nhiều. Ông có thể chia sẻ rõ hơn tài chính toàn diện là gì và vì sao lại ngày càng được quan tâm?

– Có thể hiểu, tài chính toàn diện là cung cấp các dịch vụ tài chính cơ bản, như thanh toán, tiết kiệm, tín dụng, bảo hiểm đến mọi người dân, đặc biệt là nhóm yếu thế, với chi phí hợp lý. Dòng vốn này giúp người dân có vốn làm ăn, giảm phụ thuộc tín dụng đen, từ đó ổn định cuộc sống.

Đặc biệt, tài chính toàn diện gắn chặt với tăng trưởng xanh, định hướng vốn vào các mô hình sản xuất hiệu quả và giảm phát thải mà Việt Nam đang hướng tới.

Trong những năm qua, tài chính toàn diện tại Việt Nam đã đạt được những bước mạnh, vượt qua các mục tiêu đề ra trong Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia đến năm 2025. Đặc biệt, dòng vốn này đã có bước phát triển rõ rệt về “độ phủ” và “khả năng tiếp cận”, tạo nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế – xã hội bao trùm.

+ Tuy nhiên, quá trình triển khai tài chính toàn diện hiện nay còn rào cản nào không, thưa ông?

– Trên thực tế, việc triển khai tài chính toàn diện tại khu vực nông thôn vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản mang tính cấu trúc.

Thứ nhất, rào cản về hạ tầng và khả năng tiếp cận công nghệ, chuyển đổi số. Chuyển đổi số là chìa khóa vàng đưa dịch vụ tài chính đến gần nông dân, phá bỏ rào cản địa lý và chi phí, nhưng đồng thời cũng tạo ra khoảng cách lớn do hạ tầng yếu kém, kỹ năng số hạn chế và nỗi lo an toàn bảo mật, biến nó thành rào cản lớn nhất đối với những người chưa quen với công nghệ.

Thứ hai, sự tồn tại của tín dụng phi chính thức và tín dụng đen. Tại nhiều địa bàn, các hình thức cho vay nặng lãi, tín dụng phi chính thức vẫn tồn tại và có xu hướng biến tướng ngày càng tinh vi.

Thứ ba, hạn chế về mô hình sản xuất và liên kết thị trường. Phần lớn hoạt động sản xuất nông nghiệp vẫn mang tính nhỏ lẻ, manh mún, thiếu liên kết với doanh nghiệp và thị trường tiêu thụ.

Việc cung cấp tín dụng riêng lẻ cho từng hộ sản xuất nhỏ lẻ sẽ khó tạo ra tác động bền vững. Tài chính toàn diện chỉ thực sự hiệu quả khi được tích hợp vào chuỗi giá trị – từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ.

Thứ tư, khoảng trống về dữ liệu và hệ sinh thái tài chính. Thực tế, việc thiếu các dữ liệu như thu nhập, lịch sử sản xuất, lịch sử tín dụng dẫn đến các tổ chức tín dụng gặp khó khăn trong công tác thẩm định khách hàng, mở rộng cho vay không tài sản bảo đảm, triển khai các mô hình tài chính số.

Thứ năm, tài chính toàn diện chưa gắn đủ với mục tiêu tăng trưởng xanh. Mặc dù tín dụng xanh đã được triển khai, nhưng hiện nay chưa có cơ chế đủ mạnh để khuyến khích chuyển đổi. Người dân vẫn ưu tiên phương án chi phí thấp, ngắn hạn và các mô hình sản xuất bền vững chưa được nhân rộng.

Ngoài ra, hiện sự đồng bộ của cả hệ thống nền kinh tế chưa mạnh. Tài chính toàn diện không phải là nhiệm vụ riêng của hệ thống ngân hàng. Nếu thiếu sự tham gia đồng bộ của chính quyền địa phương, doanh nghiệp, tổ chức xã hội và hệ sinh thái số, thì ngân hàng dù mở rộng tín dụng đến đâu cũng khó đạt được hiệu quả bền vững.

+ Vậy, Agribank đã và đang làm gì để thúc đẩy tài chính toàn diện, thưa ông?

– Trong nhiều năm qua, chúng tôi luôn xác định nông nghiệp, nông thôn là lĩnh vực trọng tâm. Đến nay, dư nợ cho vay khu vực này đã đạt khoảng 1,26 triệu tỷ đồng, tăng gấp 2,5 lần so với năm 2015 và chiếm khoảng 64% tổng dư nợ toàn hệ thống. Agribank hiện phục vụ khoảng 2,7 triệu khách hàng vay vốn, trong đó hơn 90% là khách hàng cá nhân ở khu vực nông thôn.

Để thúc đẩy tài chính toàn diện, chúng tôi tập trung xây dựng các sản phẩm phù hợp với đặc thù của người dân nông thôn.

Trước hết, về sản phẩm tín dụng, chúng tôi thiết kế nhiều gói vay chuyên biệt như cho vay hạn mức quy mô nhỏ, cho vay lưu vụ… phù hợp với chu kỳ sản xuất nông nghiệp và đặc điểm mùa vụ của từng vùng miền.

Bên cạnh đó, ngân hàng cũng triển khai hiệu quả các chương trình tín dụng chính sách, đặc biệt là các chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững, qua đó góp phần mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho người dân.

Một điểm đáng chú ý là chúng tôi đóng vai trò dẫn dắt dòng vốn xanh trong lĩnh vực nông nghiệp. Ngân hàng đã triển khai các gói tín dụng ưu đãi cho nông nghiệp sạch, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao với quy mô khoảng 50.000 tỷ đồng, đồng thời tham gia các đề án lớn như phát triển 1 triệu ha lúa chất lượng cao tại Đồng bằng sông Cửu Long. Đây được xem là hướng đi quan trọng nhằm gắn tài chính toàn diện với phát triển bền vững.

Song song với việc phát triển sản phẩm, chúng tôi cũng chú trọng giảm chi phí tiếp cận tài chính cho người dân. Ngân hàng triển khai nhiều chương trình ưu đãi lãi suất, đồng thời đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa hồ sơ vay vốn.

Đáng chú ý, chúng tôi đang từng bước chuyển từ phương thức cho vay dựa trên tài sản bảo đảm sang đánh giá dựa trên dòng tiền và hiệu quả phương án sản xuất, qua đó tạo điều kiện cho nhiều người dân tiếp cận vốn hơn.

+ Xin cảm ơn ông!