Luật Trí tuệ nhân tạo và 5 luật khác chính thức có hiệu lực từ 1/3

(CLO) Từ ngày 1/3/2026, 6 luật mới chính thức có hiệu lực áp dụng, gồm: Luật Trí tuệ nhân tạo 2025; Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân 2025; Luật Phục hồi, phá sản 2025; Luật Đầu tư 2025; Luật Quy hoạch 2025; Luật Bảo vệ bí mật Nhà nước 2025.

Trong đó đáng chú ý có Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 (AI) là luật đầu tiên ở Việt Nam chuyên quy định về AI, được Quốc hội thông qua vào tháng 12/2025 và có hiệu lực từ 1/3/2026. Luật đặt ra cơ chế quản lý hoạt động AI theo mức độ rủi ro, khuyến khích sáng tạo nhưng đồng thời kiểm soát chặt các tác động tiêu cực như lừa đảo, xâm phạm quyền riêng tư và an ninh mạng.

Theo Luật Trí tuệ nhân tạo, âm thanh, hình ảnh, video do AI tạo ra bắt buộc gắn dấu hiệu nhận biết. Điều 11 của Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 quy định rõ trách nhiệm minh bạch khi phát triển và sử dụng AI. Nhà cung cấp phải bảo đảm người sử dụng nhận biết khi họ đang tương tác với hệ thống AI, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Tất cả âm thanh, hình ảnh, video do AI tạo ra bắt buộc phải được gắn dấu hiệu nhận biết ở định dạng máy đọc nhằm phân biệt với nội dung thật, đây được xem là một giải pháp quan trọng để ngăn chặn deepfake.

Luật Trí tuệ nhân tạo dành nhiều cơ chế ưu đãi cho doanh nghiệp để thúc đẩy phát triển hệ sinh thái công nghệ số. Theo Điều 20 Luật quy định doanh nghiệp AI được hưởng mức ưu đãi cao nhất theo pháp luật về khoa học công nghệ, công nghệ cao, chuyển đổi số và đầu tư; đồng thời được tạo điều kiện tiếp cận hạ tầng tính toán, dữ liệu và môi trường thử nghiệm.

Nhà nước phát triển thị trường AI thông qua việc ưu tiên sử dụng sản phẩm AI trong đấu thầu, xây dựng sàn giao dịch công nghệ và bảo đảm môi trường thử nghiệm công bằng.

Điều 21 quy định cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), cho phép hệ thống AI mới được thử nghiệm trong môi trường rủi ro có kiểm soát, thậm chí được miễn hoặc giảm nghĩa vụ tuân thủ dựa trên kết quả thử nghiệm.

Điều 22 thành lập Quỹ Phát triển Trí tuệ Nhân tạo Quốc gia – một quỹ tài chính ngoài ngân sách, có cơ chế linh hoạt và chấp nhận rủi ro trong đổi mới sáng tạo. Quỹ ưu tiên đầu tư hạ tầng AI, đào tạo nhân lực, phát triển công nghệ cốt lõi và hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Điều 25 bổ sung chính sách hỗ trợ đặc thù cho startup và doanh nghiệp nhỏ, bao gồm hỗ trợ chi phí đánh giá sự phù hợp, công cụ tự đánh giá và quyền tiếp cận dữ liệu dùng chung.

Một dự án luật khác cũng đáng chú ý là Luật Đầu tư 2025 đã được sửa đổi và có hiệu lực từ 1/3/2026. Đây là bước quan trọng trong việc cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Điểm mới trong Luật Đầu tư 2025 là đã cắt giảm 38 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Ngoài ra, Điều 7 của Luật này cũng quy định Chính phủ công bố Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện cần thiết phải cấp phép, chứng nhận trước khi thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh và Danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải chuyển phương thức quản lý điều kiện kinh doanh từ cấp phép, chứng nhận sang công bố yêu cầu, điều kiện kinh doanh để quản lý theo phương thức hậu kiểm.

Cùng với đó là Luật Bảo vệ bí mật Nhà nước 2025 sửa đổi lần này cũng có hiệu lực từ 1/3/2026 và mở rộng phạm vi thông tin được xem là bí mật nhà nước. Cụ thể, tại điểm h khoản 2 Điều 11 Luật Bảo vệ bí mật Nhà nước 2025 quy định, việc sao, chụp tài liệu, vật chứa bí mật Nhà nước được bổ sung thẩm quyền của Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã trong việc:

Cho phép sao, chụp tài liệu, vật chứa bí mật nhà nước độ Tối mật: Chủ tịch UBND cấp xã.

Cho phép sao, chụp tài liệu, vật chứa bí mật nhà nước độ Mật: Người đứng đầu cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc Đảng ủy cấp xã; Trưởng ban của HĐND, trưởng phòng của UBND cấp xã.

</div