Gia Lai: Độc đáo nghi lễ cúng rừng của người Jrai

(CLO) Giữa đại ngàn Gia Lai, lễ cúng rừng không chỉ là nghi thức tâm linh mang đậm dấu ấn văn hóa bản địa, mà còn là lời cam kết linh thiêng giữ “mẹ rừng”. Sau lễ cúng, bà con Jrai cùng du khách quầy quần trong bữa “tiệc buffet giữa rừng”, nơi cộng đồng gắn kết và tình yêu thiên nhiên được truyền lại qua từng thế hệ.

Nhằm bảo tồn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc, ngày 11/4, UBND xã Gào (tỉnh Gia Lai) tổ chức lễ cúng rừng. Đây là nghi lễ truyền thống hàng năm nhằm tạ ơn thần rừng đã che chở, cung cấp lương thực, thực phẩm hàng ngày nuôi sống bà con dân làng.

Đối với đồng bào các dân tộc tây nguyên nói chung và người Jrai tại xã Gào nói riêng, rừng không đơn thuần là những tán cây che bóng mát, hay nguồn sản vật nuôi sống con người. Rừng chính là máu thịt, là linh hồn, là ngôi nhà của các vị Thần linh luôn dang tay che chở cho dân làng qua bao mùa rẫy.

Lễ cúng rừng được xem là một lễ lớn, quy tụ tất cả dân làng, từ người già cho tới trẻ em, đàn ông và phụ nữ. Tùy theo điều kiện, lễ cúng được tổ chức với quy mô khác nhau, tuy nhiên vật phẩm không thể thiếu trong lễ cúng là rượu ghè, heo, gà và cơm lam.

Nhiều năm nay, chính quyền địa phương và lực lượng kiểm lâm đã hỗ trợ để lễ cúng rừng của bà con Jrai trở thành một hoạt động văn hóa tín ngưỡng, hấp dẫn người dân khắp các huyện lân cận đến tham gia.

Việc duy trì và phát triển nét văn hóa này còn góp phần gìn giữ, bảo vệ những cánh rừng thêm xanh, gắn với phát triển du lịch sinh thái; đồng thời qua đó giáo dục thế hệ trẻ tiếp bước nâng cao ý thức gìn giữ, bảo vệ rừng.

Từ bao đời nay, dân làng xem rừng là máu thịt, là linh hồn và là người mẹ chở che cả làng trước thiên tai và giông bão. Ngay từ sáng sớm, bà con 2 làng O Grang và De Chí (Gia Lai) đã tấp nập gùi thịt, nếp lên núi Ia Cor để chuẩn bị cho lễ cúng. Theo đó, nghi thức cúng rừng năm nay do già làng Puih Long và Siu Tới thực hiện.

Lời khấn trong lễ cúng rừng thường được các già làng truyền miệng qua các đời. Nội dung của lời khấn nhằm cầu mong có dân làng, một năm gặp nhiều may mắn, bình an, không có bệnh tật. Dân làng lên rừng làm rẫy, bắt chuột được thần rừng che chở.

Bên dòng suối mát lành, già làng Puih Long đọc to lời khấn: “Xin Giàng đừng để nắng hạn làm cháy lá, đừng để gió dữ làm gãy cành. Xin hãy ban những cơn mưa lành tưới mát cho vạn vật, để đất đai luôn màu mỡ, tốt tươi. Xin Giàng phù hộ cho hạt lúa trồng xuống nảy mầm đều tăm tắp, hạt nào cũng mẩy, kho nào cũng đầy.

Xin cho những vườn cà phê trên sườn đồi luôn trĩu quả, chín đỏ rực rỡ, mang lại sự ấm no, giàu đẹp cho bà con xã Gào. Xin Giàng ban phước lành để đời đời con cháu dân làng De chí O Grang được sống hòa hợp với thiên nhiên, dân làng ấm no, tai ương lánh xa, bình yên mãi mãi”.

Lễ cúng rừng của người J’rai ở Gia Lai không chỉ là nét văn hóa gắn với triết lý đa thần mà còn khẳng định giá trị nhân văn của cộng đồng. Sống dựa vào rừng và cùng ý thức chung tay bảo vệ rừng, bảo vệ mẹ thiên nhiên.

Nghi lễ cúng rừng cũng là dịp để cộng đồng nhắc nhau nâng cao nhận thức, tầm quan trọng của rừng đối với cuộc sống. Từ đó, gắn kết bà con cùng với chính quyền địa phương, lực lượng Kiểm lâm cùng làm tốt việc giữ rừng. Hơn nữa, thông qua các nghi lễ truyền thống này, giáo dục, truyền lại cho thế hệ trẻ tình yêu với rừng.

Sau nghi thức lễ cúng, Tổ bảo vệ rừng cùng toàn thể bà con nhân dân làng De chí và làng O Grang đã cùng nhau cam kết bảo vệ rừng, giữ vững lá phổi xanh của làng. Kết thúc lễ cúng rừng, dân làng cùng thưởng thức thịt gà, heo, cơm lam dưới tán rừng già; cùng hòa nhịp múa xoang trong tiếng chiêng rộn ràng, vang vọng giữa rừng.