Bài 2: Muốn có hàng triệu doanh nghiệp một người, phải cải cách thể chế

‘Doanh nghiệp một người’: Cú hích chính sách cho làn sóng khởi nghiệp số

Báo điện tử Chính phủ có cuộc trao đổi với ông Phạm Đức Nghiệm, Phó Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Bộ KH&CN) xung quanh cơ hội, thách thức và những đột phá thể chế cần thiết để thúc đẩy mô hình “doanh nghiệp một người” tại Việt Nam.

Thưa ông, “doanh nghiệp một người” được hiểu như thế nào và khác gì so với hộ kinh doanh hay freelancer?

Ông Phạm Đức Nghiệm: “Doanh nghiệp một người” là mô hình trong đó một cá nhân có thể vận hành toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp nhờ công nghệ số, nền tảng trực tuyến và trí tuệ nhân tạo.

Đây không phải là lao động tự do theo nghĩa truyền thống, mà là một chủ thể kinh doanh có khả năng mở rộng quy mô, tiếp cận thị trường toàn cầu và tạo ra giá trị dựa trên tri thức, dữ liệu và sáng tạo cá nhân.

Khác với hộ kinh doanh vốn phụ thuộc địa bàn và quản trị thủ công, doanh nghiệp một người vận hành trên môi trường số, tự động hóa nhiều khâu và có thể phát triển vượt khỏi giới hạn địa lý.

Còn freelancer chủ yếu bán kỹ năng theo từng dự án, trong khi doanh nghiệp một người hướng tới việc xây dựng sản phẩm, thương hiệu và hệ sinh thái kinh doanh của riêng mình.

Điều quan trọng hơn, mô hình này phản ánh xu thế “trao quyền cho cá nhân” trong thời đại AI: Một người có thể làm được những việc trước đây cần cả một tổ chức.

“Mắc kẹt giữa hai dòng”

Vì sao thời điểm hiện nay được xem là “chín muồi” để thúc đẩy mô hình này tại Việt Nam? Rào cản lớn nhất là gì, thưa ông?

Ông Phạm Đức Nghiệm: Việt Nam đang đứng trước một thời điểm đặc biệt thuận lợi để thúc đẩy mô hình “doanh nghiệp một người”.

Chúng ta có dân số trẻ, tỉ lệ sử dụng internet và smartphone thuộc nhóm cao nhất khu vực, thương mại điện tử phát triển mạnh, cộng đồng freelancer – nhà sáng tạo nội dung – chuyên gia độc lập ngày càng đông đảo.

Đặc biệt, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đang làm giảm mạnh chi phí khởi nghiệp: Những công việc từng cần cả một đội ngũ nay có thể được tự động hóa bởi công nghệ.