Xe bán tải và bài toán giảm ùn tắc nội đô Hà Nội, đảm bảo sinh kế người dân

Sinh kế gắn liền với vô lăng bán tải

Trên nhiều tuyến phố của Hà Nội, không khó để bắt gặp hình ảnh những chiếc xe bán tải chở đầy hàng hóa từ vật liệu xây dựng, thiết bị điện tử đến nông sản, thực phẩm.

Với đặc tính linh hoạt vừa chở người vừa chở hàng, xe bán tải đã trở thành phương tiện mưu sinh phổ biến của một bộ phận không nhỏ người lao động.

Tuy nhiên thông tin về việc siết chặt quản lý xe bán tải tại nội đô Hà Nội nhằm mục tiêu giảm ùn tắc và đảm bảo trật tự giao thông, lại đang đặt ra nhiều băn khoăn.

Người dân lo ngại rằng nếu bị hạn chế khung giờ hoặc cấm hoàn toàn vào một số khu vực, hoạt động mưu sinh sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Anh Hùng – một tài xế giao hàng khu vực chợ Long Biên cho biết, anh đã gắn bó với chiếc xe bán tải gần 5 năm nay.

“Trước đây tôi làm đủ nghề nhưng thu nhập bấp bênh. Từ khi mua xe bán tải trả góp, tôi nhận chở hàng thuê, giao vật liệu, đồ gia dụng,…trong nội thành. Thu nhập tuy không quá cao nhưng ổn định, đủ nuôi gia đình.

Nếu chỉ được chạy ngoài giờ cao điểm thì rất khó. Khách hàng thường yêu cầu giao hàng trong giờ hành chính. Khi không đáp ứng được sẽ đồng nghĩa với mất khách, mất thu nhập”, anh Hùng nói.

Không riêng gì anh Hùng, nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ cũng phụ thuộc vào loại phương tiện này. Với họ, xe bán tải là giải pháp “2 trong 1” khi vừa phục vụ công việc, vừa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt.

Đặc biệt trong bối cảnh thương mại điện tử bùng nổ, nhu cầu vận chuyển hàng hóa trong nội đô tăng cao, vai trò của xe bán tải càng trở nên quan trọng.

Chị Tươi – chủ một cửa hàng nội thất trên đường Hồ Tùng Mậu chia sẻ :“Hàng của tôi nếu thuê xe tải lớn thì chi phí cao mà xe máy thì không chở được. Xe bán tải là lựa chọn phù hợp nhất. Nếu bị hạn chế vào nội thành, tôi không biết phải xoay xở thế nào.”

Thực tế cho thấy, nhiều người đã đầu tư số tiền không nhỏ để mua xe, thậm chí vay ngân hàng với áp lực trả góp hàng tháng.

Mọi kế hoạch tài chính, chi tiêu gia đình đều dựa trên nguồn thu từ chiếc xe. Vì vậy bất kỳ thay đổi nào về chính sách giao thông cũng có thể tác động trực tiếp đến cuộc sống của họ.

Nỗi lo chồng chất và bài toán hài hòa lợi ích

Không chỉ tài xế, các doanh nghiệp nhỏ cũng chịu tác động dây chuyền. Khi chi phí vận chuyển tăng lên do phải thuê phương tiện khác hoặc trung chuyển hàng hóa, giá thành sản phẩm có thể bị đội lên, ảnh hưởng đến sức cạnh tranh trên thị trường.

Ở góc độ quản lý, việc kiểm soát phương tiện trong nội đô là cần thiết, đặc biệt trong bối cảnh hạ tầng giao thông còn nhiều hạn chế. Bài toán đặt ra là làm sao để vừa đảm bảo trật tự đô thị, vừa không “đánh đổi” sinh kế của người dân.

Một số ý kiến cho rằng thay vì áp dụng biện pháp cứng nhắc, cần có lộ trình và phân loại rõ ràng.

Ví dụ có thể cấp phép hoạt động theo khung giờ linh hoạt đối với xe bán tải phục vụ mục đích vận chuyển hàng hóa thiết yếu hoặc quy định tải trọng, kích thước cụ thể để phân biệt với xe tải lớn.

Việc phát triển hệ thống logistics đô thị, xây dựng các điểm trung chuyển hàng hóa ở rìa nội đô cũng được xem là giải pháp lâu dài.

Khi đó hàng hóa có thể được vận chuyển bằng xe lớn đến các điểm trung chuyển, sau đó sử dụng phương tiện nhỏ hơn để phân phối vào trung tâm, giảm áp lực giao thông mà vẫn đảm bảo chuỗi cung ứng không bị gián đoạn.

Ngoài ra cần có chính sách hỗ trợ đối với những người bị ảnh hưởng trực tiếp như giãn nợ, hỗ trợ chuyển đổi phương tiện hoặc đào tạo nghề mới.

Đây không chỉ là câu chuyện kinh tế mà còn là vấn đề an sinh xã hội, đòi hỏi sự cân nhắc thấu đáo từ các cơ quan chức năng.

Chủ động kiểm tra giấy tờ pháp lý của phương tiện để nắm rõ

Theo Sở Xây dựng, đối tượng điều chỉnh của Quyết định 01/2026 là các loại xe tải thông dụng, trong khi việc phân loại phương tiện được thực hiện theo Thông tư 53/2024 của Bộ Giao thông Vận tải (nay là Bộ Xây dựng). Căn cứ quy định này, xe bán tải được chia thành hai nhóm: ô tô con pick-up hoặc xe tải pick-up.

Thực tế đa số các mẫu bán tải phổ biến trên thị trường hiện nay như Ford Ranger, Mitsubishi Triton, Toyota Hilux, Isuzu D-Max, Mazda BT-50, Nissan Navara… đều được xác định là “xe tải pick-up cabin kép” tức thuộc nhóm xe tải thông dụng.

Với cách phân loại này, xe bán tải sẽ phải tuân thủ các quy định về thời gian hoạt động giống xe tải. Xe tải có khối lượng toàn bộ dưới 2 tấn chỉ được phép lưu thông ngoài giờ cao điểm (6h – 9h và 16h – 19h30’). Xe tải có khối lượng toàn bộ từ 2 tấn trở lên chỉ được hoạt động từ 21h đến 6h sáng hôm sau.

Một số ít mẫu xe như Ford Ranger Raptor (tùy phiên bản) hay Ram TRX 1500 được phân loại là ô tô con pick-up nên không chịu hạn chế về thời gian lưu thông như xe tải.

Việc phân loại xe không dựa trên tên gọi phổ biến hay thói quen sử dụng mà được xác định bởi cơ quan đăng kiểm.

Để xác định chính xác xe của mình thuộc loại nào, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân cần kiểm tra trực tiếp trên Giấy chứng nhận kiểm định.

Đối chiếu các mục “Loại phương tiện”, “Khối lượng toàn bộ”. Đây là căn cứ pháp lý duy nhất để xác định xe có thuộc diện bị hạn chế hay không khi di chuyển trong nội đô.

Theo Nghị định 168/2024, hành vi điều khiển ô tô đi vào đường cấm có thể bị xử phạt từ 4 – 6 triệu đồng và tăng lên 20 – 22 triệu đồng nếu gây tai nạn.

Thủ đô Hà Nội đang đứng trước bài toán khó làm sao để giảm ùn tắc, nâng cao chất lượng sống đô thị nhưng vẫn đảm bảo sinh kế cho người dân.

Một chính sách hợp lý, có lộ trình rõ ràng và mang tính nhân văn sẽ là chìa khóa để dung hòa hai mục tiêu tưởng chừng đối lập này.