Quảng Ninh đột phá từ mô hình quản trị hai cấp

Từ cuộc đại phẫu bộ máy

Cùng cả nước, từ ngày 1/7/2025, Quảng Ninh đã thực hiện cuộc “đại phẫu”, chính thức vận hành mô hình chính quyền hai cấp. Sau sắp xếp, toàn tỉnh kết thúc hoạt động cấp huyện, giảm số đơn vị cấp xã từ 171 xuống còn 54 xã, phường, đặc khu và tinh gọn khối sở, ngành còn 14 cơ quan chuyên môn.

Vượt qua những thách thức ban đầu, bộ máy mới của hệ thống chính trị đã vận hành thông suốt, không để xảy ra khoảng trống quản lý. Hiện tại, trên 90% hồ sơ thủ tục hành chính được xử lý hoàn toàn trên môi trường số với tỷ lệ hài lòng của người dân, doanh nghiệp đạt trên 99%. Năm 2025, thu ngân sách nhà nước đạt mốc kỷ lục 84.945 tỷ đồng.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị Sơ kết 01 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình địa phương 2 cấp. Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh Quản Minh Cường khẳng định, mô hình này thực chất là cuộc tái cấu trúc toàn diện phương thức lãnh đạo và tổ chức thực thi quyền lực ở địa phương. Khi cắt bỏ cấp trung gian, khoảng cách từ chủ trương đến thực tiễn được rút ngắn nhưng áp lực điều hành trực tiếp lên cơ sở sẽ lớn hơn rất nhiều.

Người đứng đầu Đảng bộ tỉnh nhấn mạnh: “Thành công của mô hình chính quyền hai cấp không thể đo bằng việc sắp xếp xong bao nhiêu đầu mối hay giảm được bao nhiêu tầng nấc, mà phải được kiểm chứng bằng chất lượng quản trị thực chất và mức độ hài lòng thực chất của người dân, doanh nghiệp. Bộ máy tinh gọn hơn nhưng công việc chậm hơn, phân cấp nhiều nhưng trách nhiệm không rõ ràng, người dân vẫn phải đi lại nhiều, thì đổi mới chưa đạt mục tiêu”.

Định hướng chặng đường 2026 – 2030, Bí thư Tỉnh ủy yêu cầu toàn hệ thống phải chuyển trạng thái từ “vận hành ổn định” sang “vận hành hiệu quả, tạo đột phá phát triển”, đưa chính quyền hai cấp trở thành nền tảng quản trị số hiện đại, đón đầu không gian phát triển mới khi Bộ Chính trị đã đồng ý chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương.

Báo cáo từ thực tiễn điều hành của khối chính quyền, ông Lê Văn Ánh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh khẳng định, quá trình vận hành chính quyền địa phương 2 cấp trong một năm qua đã phát huy rõ nét vai trò kiến tạo của các cấp chính quyền, kích hoạt dòng chảy chủ động cho cơ sở trên tất cả các lĩnh vực.

Quảng Ninh đã quyết liệt rà soát, tinh gọn bộ máy cấp tỉnh xuống còn 14 cơ quan chuyên môn và 3 tổ chức hành chính; tinh giảm 241 đơn vị sự nghiệp công lập. Khối chính quyền đã cắt giảm từ 6.176 xuống còn 5.016 biên chế.

Tỉnh đã tiếp nhận và thực hiện phân cấp, phân quyền 746 nhiệm vụ từ Trung ương; chủ động phân cấp, ủy quyền tiếp 340 nhiệm vụ cho các cơ quan, đơn vị, địa phương. Duy trì hiệu quả Tổ công tác 3717, giải quyết dứt điểm 97 khó khăn, vướng mắc phát sinh tại cấp xã ngay trong giai đoạn chuyển giao đầu tiên.

Đến mục tiêu tăng trưởng hai con số bền vững

Giai đoạn 2026 – 2030 được xác định là thời kỳ chuyển hóa căn bản phương thức quản trị từ “định tính” sang “định lượng” dựa trên công nghệ và dữ liệu. Tâm điểm của chiến lược bứt phá này được tỉnh định hình cụ thể qua những phương án hành động rất quyết liệt.

Trước hết, tỉnh tập trung rà soát, nghiên cứu nhằm tái cấu trúc và mở rộng không gian phát triển. Đặc biệt, sẽ thiết kế cơ chế phân cấp đặc thù cho các địa bàn động lực, khu kinh tế, khu du lịch trọng điểm như Vân Đồn, Móng Cái, Hạ Long, Cẩm Phả, Uông Bí, Đông Triều, Quảng Yên nhằm phát huy tối đa lợi thế kinh tế biển, logistics và kinh tế cửa khẩu.

Đi kèm là việc hiện đại hóa bộ máy sự nghiệp công lập, kiên quyết thực hiện cơ chế tự chủ, chuyển mạnh từ hình thức cấp phát ngân sách bình quân sang đặt hàng, giao nhiệm vụ dựa trên chất lượng đầu ra của dịch vụ, đồng thời mở rộng xã hội hóa trong y tế, giáo dục và môi trường.

Tiếp theo là cơ cấu lại đội ngũ cán bộ theo sản phẩm thực chất; ưu tiên luân chuyển, biệt phái cán bộ chuyên môn sâu về tăng cường cho cấp xã trong các lĩnh vực nóng như đất đai, quy hoạch, tài chính, đầu tư công và công nghệ thông tin. Kiên quyết thay thế cán bộ đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm, song song với việc bảo vệ những nhân tố dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới vì lợi ích chung.

Yếu tố công nghệ đóng vai trò kiến tạo then chốt trong giai đoạn này với mục tiêu quản trị thông minh bằng AI và Big Data. Xóa bỏ tình trạng xử lý song song hồ sơ giấy và hồ sơ điện tử, hoàn thiện hạ tầng số thống nhất từ tỉnh đến xã. Thí điểm triển khai các trợ lý số (AI) hỗ trợ công chức cấp xã thực thi công vụ, tối ưu hóa năng suất và dự báo, cảnh báo sớm rủi ro điều hành.

Cuối cùng là tập trung khơi thông điểm nghẽn, kích hoạt động lực mới nhằm giải quyết dứt điểm các dự án chậm tiến độ, xử lý tối ưu tài sản công dôi dư sau sáp nhập. Tất cả hướng đến việc hiện thực hóa mục tiêu đưa Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2026, giữ vững tốc độ tăng trưởng GRDP trên 10% mỗi năm.

Chuyển động mạnh mẽ từ các địa phương

Đóng góp vào bức tranh đổi mới toàn diện này, ông Nguyễn Chí Thành, Phó Chủ tịch Thường trực UBMTTQ tỉnh Quảng Ninh cho biết, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh đã tái cấu trúc toàn diện theo hướng rõ chức năng, không chồng chéo, giảm mạnh số lượng hội quần chúng do Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ xuống còn 10 hội.

Tổ chức Mặt trận và các đoàn thể đã được thành lập đồng bộ tại 54/54 đơn vị cấp xã. Hệ thống Mặt trận đã tạo đột phá to lớn khi chuyển phương thức vận hành sang môi trường điện tử thông qua ứng dụng Zalo Mini App “Mặt trận Quảng Ninh số”, cho phép người dân phản ánh, kiến nghị trực tiếp đến cấp ủy, chính quyền chỉ qua vài thao tác chạm.

Minh chứng sống động về hiệu năng của mô hình mới tại vùng thuần nông nghiệp, đại diện Đảng ủy xã Quảng Tân cho biết: Là địa bàn trung du miền núi còn nhiều khó khăn, Quảng Tân đã chọn nông – lâm – thủy sản ứng dụng công nghệ cao làm mũi nhọn, thu hút tổ hợp chăn nuôi bò sữa TH và xây dựng thương hiệu “Du lịch Quảng Tân – trải nghiệm văn hóa đa sắc màu” gắn với các sản phẩm du lịch sinh thái bản địa. Năm 2025, thu nhập bình quân đầu người của xã đạt 91,7 triệu đồng/năm, chính thức xóa nghèo đa chiều hoàn toàn.

Tương tự, đại diện Đảng ủy xã Kỳ Thượng chia sẻ về bài học quản trị vùng cao, khi diện tích tự nhiên phình to (lên tới 273,5 km²) sau sáp nhập 3 xã. Với địa hình đồi núi chiếm đa số, Kỳ Thượng đã chứng minh năng lực giải quyết công việc tại chỗ khi Trung tâm Phục vụ hành chính công xã đạt tỷ lệ xử lý hồ sơ đúng và trước hạn lên tới 99,52%. Xã đã phủ sóng 5G khu vực trung tâm và phát huy tối đa vai trò của 20 Bí thư chi bộ đồng thời là Trưởng thôn để hướng dẫn công nghệ số cho đồng bào.