Green STEM 2026: Thúc đẩy giáo dục STEM theo hướng thực tiễn, sáng tạo

Cuộc thi do Viện Khoa học Giáo dục và Phát triển Kỹ năng trực thuộc Hiệp hội Các trường Đại học, Cao đẳng Việt Nam tổ chức.

Trong bối cảnh Chính phủ và các bộ, ngành đang thúc đẩy mạnh mẽ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, giáo dục STEM ngày càng được xác định giữ vai trò quan trọng trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, dữ liệu lớn, tự động hóa, công nghệ sinh học, công nghệ xanh và kinh tế số.

Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm 2024 cả nước có hơn 218.000 sinh viên tuyển mới thuộc các ngành STEM, chiếm khoảng 36% tổng số sinh viên tuyển sinh trên toàn quốc. Quy mô đào tạo STEM tăng 10,6% so với năm 2023, cho thấy xu hướng người học ngày càng quan tâm đến các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học.

Phát biểu tại chương trình, TS. Nguyễn Quân, Nguyên Bộ trưởng Bộ KH&CN, Chủ tịch Hội Tự động hoá, Trưởng ban chuyên môn cuộc thi cho rằng, một trong những vấn đề được phụ huynh và học sinh đặc biệt quan tâm hiện nay là làm sao nâng cao năng lực công nghệ số cũng như kiến thức nền tảng về công nghệ số cho học sinh, sinh viên. Để làm được điều đó, bước đầu tiên chính là đưa giáo dục STEM vào các trường phổ thông ngay từ bậc tiểu học.

Thời gian gần đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã quyết liệt thúc đẩy giáo dục STEM trong chương trình phổ thông; nhiều trường học đã có đội ngũ giáo viên giảng dạy STEM cũng như hệ thống tài liệu, sách tham khảo liên quan.

Theo nguyên Bộ trưởng Bộ KH&CN, Green STEM 2026 là hoạt động mang tính biểu tượng cho quá trình đưa STEM vào trường phổ thông, góp phần nâng cao trình độ STEM cho học sinh từ tiểu học đến THPT. Đây cũng là tiền đề để từng bước đưa giáo dục AI vào nhà trường, giúp học sinh có kiến thức cơ bản về công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và STEM trước khi bước vào thị trường lao động hoặc học tập ở trình độ cao hơn.

Theo Ban Tổ chức, một trong những hạn chế hiện nay là STEM tại nhiều nơi vẫn bị hiểu đơn giản là lắp ráp robot hoặc lập trình, trong khi cốt lõi của STEM là hình thành tư duy khoa học, khả năng sáng tạo và giải quyết vấn đề thực tiễn.

Vì vậy, Green STEM 2026 được xây dựng theo hướng giúp học sinh học qua trải nghiệm, từ quan sát, đặt câu hỏi, thử nghiệm đến cải tiến và hoàn thiện giải pháp. Các nội dung thi kết hợp khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học để giải quyết các bài toán gắn với môi trường, năng lượng, công nghệ xanh và phát triển bền vững.

Tinh thần “Green” của cuộc thi không chỉ nằm ở chủ đề môi trường mà còn hướng tới xây dựng tư duy xanh, tinh thần trách nhiệm xã hội và năng lực đổi mới sáng tạo cho học sinh trong bối cảnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh toàn cầu.

Điểm đáng chú ý là cuộc thi không đặt mọi học sinh vào cùng một khuôn mẫu. Có em mạnh về cơ khí, nguyên lý vận hành; có em nổi bật ở tư duy khoa học, thí nghiệm; trong khi nhiều em có thế mạnh về lập trình, điều khiển, phân tích dữ liệu hoặc phản biện ý tưởng.

Do đó, Green STEM 2026 được thiết kế với nhiều bảng thi và hướng tiếp cận khác nhau nhằm tạo điều kiện để học sinh phát huy sở trường và năng lực riêng. Các tiêu chí đánh giá không chỉ dựa trên sản phẩm cuối cùng mà còn chú trọng quá trình tư duy, khả năng hợp tác, cải tiến giải pháp và tinh thần sáng tạo của học sinh.

Một trong những điểm nhấn của Green STEM 2026 là việc kết nối với World GreenMech Contest – sân chơi STEM quốc tế dành cho học sinh với sự tham gia của nhiều đội thi trong khu vực.

Các đội có thành tích nổi bật tại Green STEM 2026 sẽ có cơ hội được lựa chọn, bồi dưỡng và đề cử tham gia World GreenMech Contest dựa trên năng lực tư duy khoa học, khả năng thực hành, tinh thần hợp tác và tính sáng tạo.

Tại vòng chung kết năm nay, nhiều trường đạt thành tích cao. Ban Tổ chức đã trao nhiều giải Nhất, Nhì, giải Ba cho các đội thi ở các bảng GreenScience, Green Robot và các nội dung thi khác.