Bộ Xây dựng thúc tiến thành lập Quỹ nhà ở tại các địa phương

Đẩy mạnh nguồn lực cho Quỹ nhà ở quốc gia

Bộ Xây dựng đang phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng phương án cấp vốn điều lệ cho Quỹ nhà ở Trung ương trong giai đoạn 2026-2030 với tổng quy mô 10.000 tỷ đồng. Theo đề xuất, riêng năm 2026 dự kiến bố trí trước 5.000 tỷ đồng, phần còn lại sẽ tiếp tục được phân bổ trong giai đoạn 2029-2030 nhằm tạo nguồn lực dài hạn cho việc phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê.

Quỹ nhà ở quốc gia được thành lập theo Nghị định 302/2025/NĐ-CP từ tháng 11/2025, hoạt động theo mô hình quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách và không vì mục tiêu lợi nhuận. Trong cơ cấu tổ chức, Quỹ nhà ở Trung ương do Chính phủ thành lập và giao Bộ Xây dựng quản lý, trong khi các địa phương sẽ xây dựng Quỹ nhà ở địa phương để chủ động triển khai chính sách phù hợp với nhu cầu thực tế.

Song song với việc chuẩn bị nguồn vốn cho quỹ cấp Trung ương, nhiều địa phương cũng đang đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện bộ máy vận hành. Đến nay, đã có 13 tỉnh, thành hoàn tất việc thành lập Quỹ nhà ở địa phương và đang trình HĐND bổ sung nguồn vốn để quỹ sớm đi vào hoạt động. Ngoài ra, 20 địa phương khác đang thực hiện các thủ tục giao nhiệm vụ cho các quỹ tài chính hiện có nhằm đảm nhận chức năng của Quỹ nhà ở địa phương. Riêng Sơn La đang nghiên cứu phương án tổ chức quỹ theo mô hình sắp xếp lại đơn vị sự nghiệp công lập trên địa bàn.

Theo Bộ Xây dựng, việc thành lập đồng bộ hệ thống quỹ nhà ở từ trung ương tới địa phương được xem là giải pháp quan trọng để tháo gỡ bài toán thiếu nguồn lực phát triển nhà ở xã hội trong nhiều năm qua. Đây cũng là cơ sở để thúc đẩy mục tiêu xây dựng 1 triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030.

Thống kê mới nhất cho thấy cả nước hiện có 781 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai với quy mô hơn 720.000 căn hộ. Trong số này, 231 dự án đã hoàn thành với khoảng 180.850 căn, 234 dự án đang xây dựng với gần 234.000 căn và 316 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư với hơn 305.000 căn hộ. Tổng số dự án đang triển khai hiện tương đương khoảng 72% kế hoạch phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội mà Chính phủ đặt ra.

Không chỉ tập trung vào nguồn cung, Bộ Xây dựng cũng cho biết đang nghiên cứu hoàn thiện hồ sơ sửa đổi Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản theo hướng luật hóa những chính sách thí điểm hiệu quả, đồng thời tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai thực tế tại địa phương.

Tăng cường minh bạch hóa xét duyệt nhà ở xã hội

Bên cạnh việc bổ sung nguồn vốn cho hệ thống quỹ nhà ở, Bộ Xây dựng đang thúc đẩy xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ nhằm minh bạch hóa quá trình xét duyệt đối tượng mua, thuê và thuê mua nhà ở xã hội. Theo kế hoạch, việc định danh tài sản trên hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu nhà ở, thị trường bất động sản sẽ được hoàn thiện theo Nghị định 357/2025/NĐ-CP.

Hệ thống dữ liệu này sẽ được kết nối liên thông từ trung ương tới địa phương nhằm bảo đảm thông tin chính xác, đồng bộ, giúp cơ quan quản lý rút ngắn thời gian xét duyệt hồ sơ, đồng thời hạn chế tình trạng trục lợi chính sách hay khai báo không trung thực để tiếp cận nhà ở xã hội.

Cùng với đó, Bộ Xây dựng cũng phối hợp với Bộ Công an tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi môi giới trái phép, thao túng hồ sơ hoặc lừa đảo trong hoạt động mua bán nhà ở xã hội. Động thái này nhằm thực hiện Chỉ thị 34/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về minh bạch hóa thị trường bất động sản, ngăn chặn đầu cơ và tình trạng mua bán suất nhà ở xã hội trái quy định.

Theo báo cáo của 23 trong tổng số 34 địa phương, hiện đã có 18 địa phương thống kê nhu cầu thuê nhà ở giai đoạn 2026-2030 với tổng số hơn 71.000 căn hộ. Một số địa phương chưa phát sinh nhu cầu, trong khi nhiều nơi cho biết sẽ tiếp tục rà soát sau khi hoàn tất việc thành lập Quỹ nhà ở địa phương.

Trong thời gian tới, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục đôn đốc các địa phương khẩn trương hoàn thiện mô hình quỹ nhà ở, đồng thời ưu tiên bố trí ngân sách để bổ sung vốn điều lệ ban đầu theo đúng quy định. Việc sớm đưa các quỹ vào vận hành được kỳ vọng sẽ tạo thêm nguồn lực tài chính ổn định cho chương trình phát triển nhà ở xã hội, nhất là trong bối cảnh nhu cầu về nhà ở giá phù hợp tại các đô thị lớn ngày càng gia tăng.

Giới chuyên gia nhận định, việc kết hợp giữa nguồn vốn hỗ trợ quy mô lớn cùng cơ chế quản lý dữ liệu minh bạch sẽ góp phần giảm đáng kể tình trạng đầu cơ, đồng thời giúp chính sách nhà ở xã hội tiếp cận đúng nhóm đối tượng có nhu cầu thực sự.