Hoàn thiện khung pháp lý đất đai: Rà soát diện rộng, chuẩn bị điều chỉnh trong năm 2026

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang thúc đẩy một đợt đánh giá quy mô lớn về tình hình thực thi Luật Đất đai trên phạm vi cả nước, nhằm chuẩn bị cơ sở thực tiễn cho việc sửa đổi luật trong năm 2026. Thông qua công văn gửi các bộ, ngành trung ương và chính quyền địa phương, cơ quan này yêu cầu tiến hành rà soát toàn diện, đồng thời đề xuất các nội dung cần điều chỉnh, bổ sung để phù hợp với bối cảnh phát triển mới.

Động thái này nằm trong lộ trình xây dựng pháp luật của Quốc hội khóa XVI, với mục tiêu không chỉ khắc phục những bất cập phát sinh trong quá trình áp dụng Luật Đất đai hiện hành, mà còn thể chế hóa các chủ trương mới của Đảng về hoàn thiện hệ thống pháp luật. Việc sửa đổi luật được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác nguồn lực đất đai, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội trong giai đoạn tới.

Theo đề cương hướng dẫn kèm theo, nội dung đánh giá bao trùm toàn bộ hoạt động quản lý nhà nước về đất đai. Từ việc xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật, công tác phổ biến, tuyên truyền, cho đến khâu tổ chức thực hiện chính sách đều được đưa vào diện rà soát. Các lĩnh vực trọng yếu như quy hoạch, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giao đất, cho thuê đất, định giá đất, tài chính đất đai cũng như cải cách thủ tục hành chính sẽ được xem xét kỹ lưỡng.

Điểm đáng chú ý là yêu cầu không chỉ dừng lại ở việc tổng hợp kết quả đạt được, mà còn phải đi sâu phân tích những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân. Trên cơ sở đó, các cơ quan, địa phương cần đưa ra kiến nghị cụ thể, đồng thời đánh giá tác động của các đề xuất sửa đổi đối với kinh tế, xã hội, môi trường cũng như thủ tục hành chính. Đây được xem là bước quan trọng nhằm đảm bảo các điều chỉnh chính sách có tính khả thi và phù hợp thực tiễn.

Để thuận tiện cho quá trình tổng hợp, nội dung rà soát được chia thành 5 nhóm vấn đề trọng tâm. Trước hết là việc kiểm tra các quy định đã được sửa đổi, bổ sung thông qua các nghị quyết của Quốc hội và các văn bản hướng dẫn thi hành trong thời gian qua. Nhóm này nhằm đánh giá mức độ phù hợp và hiệu quả của các điều chỉnh đã được áp dụng.

Tiếp theo là nội dung liên quan đến phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai, đặc biệt trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Việc làm rõ trách nhiệm, thẩm quyền giữa các cấp được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả điều hành, giảm chồng chéo và tăng tính chủ động cho địa phương.

Nhóm thứ ba tập trung vào việc tháo gỡ các điểm nghẽn đang cản trở việc khai thác nguồn lực đất đai. Trong đó, yêu cầu đặt ra là đảm bảo sự công bằng giữa các thành phần kinh tế trong tiếp cận đất đai, đồng thời ưu tiên quỹ đất cho phát triển hạ tầng và nhà ở xã hội. Đây được xem là yếu tố then chốt để thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Ở nhóm thứ tư, các chính sách liên quan đến đất lúa, đất lâm nghiệp, hoạt động lấn biển và khai thác khoáng sản được đưa vào diện đánh giá. Mục tiêu là điều chỉnh theo hướng vừa bảo đảm yêu cầu phát triển kinh tế, vừa giữ vững cân bằng sinh thái và an ninh tài nguyên trong dài hạn.

Cuối cùng, nhóm nội dung thứ năm hướng tới hoàn thiện cơ chế quản lý đất đai theo các nghị quyết của Trung ương. Những vấn đề nổi cộm như xử lý đất có yếu tố nước ngoài, ngăn chặn tình trạng đầu cơ, lãng phí và giải quyết các dự án chậm triển khai kéo dài sẽ được tập trung xem xét. Đây là những nội dung có tác động trực tiếp đến hiệu quả sử dụng đất và niềm tin của thị trường.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các bộ, ngành và địa phương hoàn thành báo cáo đánh giá trước ngày 30/4/2026. Kết quả tổng hợp sẽ được trình Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, làm nền tảng cho việc xây dựng dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai. Với cách tiếp cận toàn diện và có trọng tâm, đợt rà soát lần này được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá trong hoàn thiện khung pháp lý về đất đai, góp phần khai thông nguồn lực quan trọng cho phát triển đất nước.