Đề xuất hướng dẫn mới về thuế thu nhập cá nhân

Mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc mà người nộp thuế được áp dụng giảm trừ

Theo dự thảo, mức thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập của người phụ thuộc quy định tại điểm b khoản 4 Điều 10 Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 và điểm c khoản 2, điểm a và b khoản 3 Điều 47 Nghị định số …/2026/NĐ-CP không vượt quá 3 triệu đồng (tăng 2 triệu đồng so với hiện hành (đang là 1 triệu đồng)). (*)

Người nộp thuế chịu trách nhiệm về việc xác định người phụ thuộc không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá mức quy định trên và có trách kê khai đúng, trung thực thu nhập của người phụ thuộc theo quy định. Trường hợp trong quá trình thực hiện cơ quan thuế phát hiện kê khai không đúng sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật.

Hồ sơ xác định người phụ thuộc được giảm trừ gia cảnh

1. Hồ sơ xác định người phụ thuộc là con của người nộp thuế được quy định như sau:

a) Đối với con đẻ: bản chụp Giấy khai sinh và bản chụp Căn cước trong trường hợp đã được cấp Căn cước.

b) Đối với con nuôi: bản chụp Giấy khai sinh; bản chụp Căn cước trong trường hợp đã được cấp Căn cước và một trong các giấy tờ sau: bản chụp quyết định công nhận việc nuôi con nuôi hoặc quyết định công nhận việc nhận cha, mẹ, con của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

c) Đối với con riêng của vợ hoặc con riêng của chồng: bản chụp Giấy khai sinh và bản chụp Căn cước trong trường hợp đã được cấp Căn cước; bản chụp Giấy chứng nhận kết hôn của người nộp thuế hoặc các giấy tờ khác để chứng minh mối quan hệ với con riêng của vợ hoặc con riêng của chồng.

2. Hồ sơ xác định người phụ thuộc là vợ hoặc chồng của người nộp thuế được quy định như sau:

a) Bản chụp Căn cước.

b) Bản chụp Giấy chứng nhận kết hôn hoặc giấy tờ khác chứng minh được mối quan hệ vợ chồng do cơ quan có thẩm quyền xác nhận.

3. Hồ sơ xác định người phụ thuộc là cha, mẹ của người nộp thuế được quy định như sau:

a) Đối với cha đẻ, mẹ đẻ: bản chụp Căn cước, Bản chụp Giấy khai sinh của người nộp thuế.

b) Đối với cha vợ, mẹ vợ hoặc cha chồng, mẹ chồng: Bản chụp Căn cước, bản chụp Giấy khai sinh của vợ hoặc chồng; bản chụp Giấy chứng nhận kết hôn hoặc giấy tờ khác chứng minh được mối quan hệ vợ chồng do cơ quan có thẩm quyền xác nhận.

c) Đối với cha dượng, mẹ kế: bản chụp Căn cước, bản chụp Giấy chứng nhận kết hôn; bản chụp Giấy khai sinh của vợ hoặc chồng của người nộp thuế; bản chụp Giấy chứng nhận kết hôn hoặc giấy tờ khác chứng minh được mối quan hệ vợ chồng do cơ quan có thẩm quyền xác nhận.

d) Đối với cha nuôi, mẹ nuôi: bản chụp Căn cước; bản chụp Quyết định công nhận việc nuôi con nuôi, quyết định công nhận việc nhận cha, mẹ, con của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

4. Hồ sơ xác định người phụ thuộc mà người nộp thuế phải trực tiếp nuôi dưỡng khác theo quy định của pháp luật: Bản chụp Căn cước; Bản tự khai của người nộp thuế theo mẫu ban hành kèm theo Thông tư số /TT-BTC của Bộ trưởng Bộ Tài chính hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Quản lý thuế và Nghị định số /NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế; giấy tờ chứng minh người nộp thuế phải có trách nhiệm nuôi dưỡng người phụ thuộc theo quy định của pháp luật.

5. Hồ sơ xác định người phụ thuộc là con từ 18 tuổi trở lên trong các trường hợp mất năng lực hành vi dân sự, khuyết tật: Ngoài các hồ sơ chứng minh mối quan hệ là con tương ứng với các trường hợp quy định tại khoản 1 nêu trên, hồ sơ xác định người phụ thuộc cần có thêm: Bản chụp Giấy xác nhận mất năng lực hành vi dân sự theo quy định của pháp luật hoặc Bản chụp Giấy xác nhận khuyết tật theo quy định của pháp luật về người khuyết tật.

6. Hồ sơ xác định người phụ thuộc là con đang học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, dạy nghề, kể cả con từ 18 tuổi trở lên đang học bậc học phổ thông (tính cả trong thời gian chờ kết quả thi từ tháng 6 đến tháng 9 năm lớp 12): Ngoài các hồ sơ chứng minh mối quan hệ là con tương ứng với các trường hợp quy định tại khoản 1 nêu trên, hồ sơ xác định người phụ thuộc cần có thêm Bản chụp Thẻ sinh viên hoặc bản khai có xác nhận của nhà trường hoặc giấy tờ khác chứng minh đang theo học tại các trường học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, trung học phổ thông hoặc học nghề.

7. Hồ sơ xác định người phụ thuộc là người không có khả năng lao động: Ngoài các hồ sơ chứng minh mối quan hệ tương ứng với các trường hợp quy định tại các khoản 1, 2, 3, 4 nêu trên, hồ sơ xác định người phụ thuộc cần có thêm Giấy tờ chứng minh người có tỷ lệ suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên được xác định theo quy định của pháp luật.

8. Người nộp thuế thực hiện việc đăng ký, thay đổi người phụ thuộc theo quy định của pháp luật về quản lý thuế và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của việc đăng ký, thay đổi người phụ thuộc, việc kê khai, thu nhập của người phụ thuộc quy định tại (*) nêu trên. Trường hợp phát hiện có gian lận sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật về quản lý thuế và pháp luật có liên quan.

9. Cá nhân cư trú là người nước ngoài, nếu không có hồ sơ theo hướng dẫn đối với từng trường hợp cụ thể nêu trên thì phải có các tài liệu pháp lý được cơ quan có thẩm quyền cấp thể hiện mối quan hệ giữa người phụ thuộc và người nộp thuế.

10. Tổ chức, cá nhân chi trả thu nhập có trách nhiệm lưu giữ, cung cấp đầy đủ hồ sơ chứng minh người phụ thuộc để phục vụ cho công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm toán và các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.

11. Trên cơ sở thông tin đăng ký thuế của người nộp thuế, cơ quan thuế khai thác, sử dụng dữ liệu thông tin trong Cổng dịch vụ công quốc gia, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành do cơ quan nhà nước quản lý được chia sẻ, khai thác theo quy định của pháp luật để làm căn cứ xác định người phụ thuộc được giảm trừ gia cảnh.

Trường hợp cơ quan thuế không thể khai thác, sử dụng được dữ liệu thông tin xác định người phụ thuộc trong Cổng dịch vụ công quốc gia, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành do cơ quan nhà nước quản lý được chia sẻ, khai thác theo quy định của pháp luật thì người nộp thuế cung cấp các giấy tờ liên quan đến việc xác định người phụ thuộc.

Thuế thu nhập cá nhân đối với chuyển nhượng chứng khoán phái sinh

Dự thảo cũng nêu rõ quy định về thuế thu nhập cá nhân đối với chuyển nhượng chứng khoán phái sinh quy định tại khoản 5 Điều 54 Nghị định số /2026/NĐ-CP.

Theo dự thảo, thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán phái sinh được xác định bằng giá chuyển nhượng nhân (x) với thuế suất 0,1% theo từng lần chuyển nhượng.

Giá chuyển nhượng được xác định như sau:

Đối với chuyển nhượng chứng khoán phái sinh là hợp đồng tương lai, giá chuyển nhượng là giá chuyển nhượng hợp đồng tương lai từng lần. Trong đó, giá chuyển nhượng hợp đồng tương lai từng lần được xác định bằng giá thanh toán của hợp đồng tương lai tại thời điểm xác định thu nhập tính thuế nhân (x) hệ số nhân hợp đồng nhân (x) với số lượng hợp đồng nhân (x) với tỷ lệ ký quỹ ban đầu chia (:) cho 2. (Tỷ lệ ký quỹ ban đầu do Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam công bố theo quy định).

Thời điểm xác định thu nhập tính thuế đối với chứng khoán phái sinh là hợp đồng tương lai là thời điểm khớp lệnh mua, bán hợp đồng tương lai của nhà đầu tư trên hệ thống giao dịch của Sở Giao dịch chứng khoán hoặc thời điểm hợp đồng tương lai đáo hạn.

Dự thảo đang được lấy ý kiến góp ý trên Cổng Thông tin điện tử Bộ Tài chính./.