“Chuyến bay liên hợp 37” – biểu tượng sinh động của hợp tác Việt Nam – Liên bang Nga

Sáng 10/4, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ) phối hợp với Đại sứ quán Liên bang Nga tại Việt Nam, Cơ quan Lưu trữ Liên bang Nga, Lưu trữ Viện Hàn lâm Khoa học Nga, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, Bảo tàng Phòng không – Không quân tổ chức Lễ khai mạc Trưng bày “Chuyến bay liên hợp 37 – Biểu tượng hợp tác vũ trụ Việt Nam – Liên bang Nga”.

Đây là hoạt động ý nghĩa kỷ niệm 65 năm chuyến bay đầu tiên của con người vào vũ trụ (12/4/1961 – 12/4/2026) – một bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử khoa học và văn minh nhân loại. 

Trong đó, chuyến bay Soyuz 37 – Liên hợp 37 năm 1980 đã ghi dấu son đặc biệt, khi lần đầu tiên một người Việt Nam cùng nhà du hành vũ trụ Liên Xô thực hiện sứ mệnh ngoài không gian. Chuyến bay lịch sử này không chỉ là thành tựu khoa học, mà còn là niềm tự hào chung của hai dân tộc Việt Nam – Liên bang Nga, là biểu tượng sinh động của tình hữu nghị, sự tin cậy chính trị và hợp tác hiệu quả giữa Việt Nam và Liên Xô trước đây, Liên bang Nga ngày nay.

Sự kiện không chỉ tôn vinh thành tựu khoa học – công nghệ, mà còn khẳng định ý nghĩa biểu tượng của mối quan hệ hữu nghị truyền thống và Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Liên bang Nga.

Tái hiện hành trình lịch sử bằng tư liệu và hiện vật quý

Trưng bày mang đến cho công chúng cái nhìn toàn diện về hành trình của chuyến bay Soyuz 37, từ quá trình tuyển chọn, huấn luyện đến thực hiện nhiệm vụ và ngày trở về. Điểm đặc biệt của sự kiện là sự hội tụ phong phú của nhiều loại hình tư liệu: Các tài liệu lưu trữ quý giá từ Việt Nam và Liên bang Nga; phim tư liệu do Đại sứ quán Nga, Đài Truyền hình Việt Nam và Viện Phim Việt Nam cung cấp; cùng hàng loạt hiện vật, kỷ vật gắn liền với chuyến bay.

Trong đó, nổi bật là những hiện vật từng được Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Tuân mang theo trong hành trình vào vũ trụ – những “chứng tích không gian” có giá trị lịch sử và cảm xúc sâu sắc. Không gian trưng bày vì thế không chỉ mang tính xác thực cao mà còn tạo trải nghiệm sống động, giúp công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, tiếp cận lịch sử một cách trực quan, gần gũi.

Sự hiện diện của Trung tướng Phạm Tuân – nhân chứng lịch sử trực tiếp – càng làm tăng thêm sức hút cho trưng bày. Những câu chuyện chân thực từ ông, cùng hoạt động giao lưu, ký tặng ấn phẩm, đã tạo nên sự kết nối đặc biệt giữa quá khứ và hiện tại. Đáng chú ý, thông điệp chúc mừng từ các phi hành gia đang làm việc trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) cũng được gửi tới sự kiện, như một biểu tượng cho sự tiếp nối của hành trình khám phá không gian và tinh thần hợp tác quốc tế.

Mở rộng giá trị tư liệu qua chuyển đổi số

Trong khuôn khổ chương trình, Ban Tổ chức đã ra mắt ấn phẩm “Việt Nam – Liên Xô: Giai đoạn đấu tranh vì hòa bình của Việt Nam – Hội nghị Paris” – kết quả hợp tác giữa Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Việt Nam và Cơ quan Lưu trữ Liên bang Nga.

Ấn phẩm được biên soạn song ngữ Việt – Nga, tập hợp nhiều tài liệu lưu trữ giá trị, trong đó có không ít tài liệu lần đầu tiên được công bố, góp phần làm sáng tỏ bối cảnh, diễn biến và vai trò của các bên tại Hội nghị Paris.

Đáng chú ý, các ấn phẩm đã được số hóa dưới dạng ebook, cho phép công chúng trải nghiệm trực tiếp tại không gian trưng bày cũng như truy cập, tải về qua Cổng thông tin điện tử và fanpage của Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước. Việc đa dạng hóa hình thức tiếp cận này góp phần đưa tài liệu lưu trữ đến gần hơn với công chúng trong và ngoài nước, phù hợp với xu hướng chuyển đổi số hiện nay.

Theo Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ) Đặng Thanh Tùng, thời gian qua, cơ quan lưu trữ hai nước đã phối hợp chặt chẽ trong nghiên cứu, giải mật và công bố nhiều ấn phẩm có giá trị. Trên nền tảng đó, trưng bày lần này được chuẩn bị công phu, kết hợp giữa tư liệu, hiện vật quý và ứng dụng công nghệ hiện đại, mang lại trải nghiệm toàn diện về hành trình chinh phục vũ trụ.

Không chỉ dừng lại ở việc tái hiện một sự kiện lịch sử, trưng bày còn khẳng định giá trị bền vững của tài liệu lưu trữ – những bằng chứng xác thực kết nối quá khứ với hiện tại, góp phần củng cố niềm tin và mở rộng hợp tác trong tương lai.

Khẳng định vai trò của công tác văn thư, lưu trữ trong hội nhập

Phát biểu tại lễ khai mạc, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Cao Huy nhấn mạnh, sự kiện là minh chứng sinh động cho chiều sâu và sức sống bền vững của quan hệ hữu nghị, hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam và Liên Xô trước đây, Liên bang Nga ngày nay. 

Thứ trưởng Cao Huy ghi nhận, đánh giá cao nỗ lực của Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước trong việc kết nối, phối hợp hiệu quả với các đối tác quốc tế và các cơ quan trong nước để tổ chức sự kiện có ý nghĩa này.

Đồng thời, ông nhấn mạnh, công tác văn thư, lưu trữ không chỉ dừng lại ở chức năng quản lý nhà nước mà còn góp phần trực tiếp vào việc bảo tồn ký ức lịch sử, phục vụ nghiên cứu khoa học, giáo dục truyền thống và tăng cường hiểu biết giữa các quốc gia. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, lĩnh vực này cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, đẩy mạnh hợp tác quốc tế, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số để nâng cao hiệu quả hoạt động.

Đại sứ Liên bang Nga tại Việt Nam Gennady Bezdetko cũng nhấn mạnh, trong bối cảnh hiện nay, quan hệ Nga – Việt Nam đang phát triển tích cực trên nhiều lĩnh vực, phù hợp với tinh thần đối tác chiến lược toàn diện. Những hoạt động như trưng bày lần này sẽ góp phần củng cố tin cậy chính trị, mở rộng hợp tác và làm phong phú thêm các kênh giao lưu giữa hai quốc gia.