Khẳng định vai trò chủ trì và dấu ấn của tỉnh Quảng Ninh trong xây dựng hồ sơ di sản

Đến dự hội nghị có các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng: Nguyễn Minh Vũ, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao; Hoàng Đạo Cương, Thứ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, Trưởng Ban Chỉ đạo xây dựng hồ sơ.

Về phía tỉnh Quảng Ninh, đơn vị chủ trì xây dựng hồ sơ có sự tham dự của Bí thư Tỉnh ủy Quản Minh Cường Trưởng; Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Nguyễn Hồng Dương; Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Nghiêm Xuân Cường; Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Hạnh; cùng lãnh đạo các sở, ban, ngành và địa phương liên quan.

Vai trò “nhạc trưởng” trong hồ sơ liên tỉnh quy mô nhất Việt Nam

​Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, từ ngày 5/6/2020, tỉnh Quảng Ninh đã chính thức gánh vác trách nhiệm chủ trì, phối hợp chặt chẽ với tỉnh Bắc Giang và Hải Dương (nay là Bắc Ninh và Hải Phòng) để triển khai xây dựng hồ sơ khoa học này.

​Đây là một thách thức chưa từng có tiền lệ khi đây là hồ sơ di sản liên tỉnh đầu tiên của Việt Nam có quy mô vô cùng rộng lớn: Trải dài trên địa bàn 3 tỉnh, 7 huyện, bao gồm tới 214 điểm di tích thuộc 6 khu di tích quốc gia đặc biệt.

Với tư cách là đơn vị chủ trì, Quảng Ninh không chỉ chịu trách nhiệm điều phối mà còn là động lực chính thúc đẩy toàn bộ quá trình nghiên cứu khoa học, khảo cổ và ngoại giao văn hóa.

​Phát biểu tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh Nguyễn Thị Hạnh đã báo cáo toàn diện về chặng đường gian truân nhưng đầy tự hào. Trong suốt 5 năm triển khai, dù đối mặt với muôn vàn khó khăn, đặc biệt là giai đoạn dịch bệnh COVID-19 bùng phát dữ dội và đặc thù di sản trải rộng, nhiều dấu tích chỉ còn nằm sâu dưới lòng đất dạng khảo cổ.

​Tuy nhiên, với sự vào cuộc quyết liệt của hệ thống chính trị tỉnh Quảng Ninh, phối hợp cùng các bộ, ngành và hàng trăm chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước, một khối lượng công việc khổng lồ đã hoàn thành.

​Hàng loạt đề tài nghiên cứu, hội thảo quốc tế, khai quật khảo cổ chuyên sâu về lịch sử, văn hóa, địa chất, đa dạng sinh học được tổ chức nhằm làm rõ giá trị nổi bật toàn cầu (OUV) của di sản Thiền phái Trúc Lâm.

​Đến ngày 26/1/2024, hồ sơ chính thức được hoàn thiện đầy ấn tượng với hơn 5.000 trang tài liệu, đi kèm hệ thống bản đồ, ảnh tư liệu, video và kế hoạch quản lý di sản chi tiết để nộp lên UNESCO.

​Thuyết phục tuyệt đối cộng đồng quốc tế và cam kết tương lai

​Nhờ sự chuẩn bị công phu, nghiêm túc và khoa học do Quảng Ninh chủ trì, hồ sơ đã trải qua các vòng thẩm định vô cùng nghiêm ngặt của Hiệp hội Quốc tế về Di tích và Di chỉ (ICOMOS).

​Trái ngọt đã đến vào ngày 12/7/2025, tại Kỳ họp lần thứ 47 của Ủy ban Di sản thế giới tại Paris (Pháp), UNESCO đã chính thức ghi danh Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc là Di sản văn hóa thế giới.

Đây là một chiến thắng vang dội khi hồ sơ trở thành trường hợp hiếm hoi nhận được sự phát biểu đồng thuận tuyệt đối của toàn bộ 21 quốc gia thành viên Ủy ban Di sản thế giới.

Di sản được thông qua bao gồm 12 điểm/cụm di tích theo hai tiêu chí số 3 và số 6, đưa Quảng Ninh trở thành địa phương sở hữu di sản thế giới liên tỉnh thứ 2 (sau Vịnh Hạ Long – Quần đảo Cát Bà).

​Tại hội nghị, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh Quản Minh Cường khẳng định: “Sự kiện UNESCO ghi danh di sản là niềm vinh dự, tự hào to lớn của quốc gia và các địa phương. Kết quả này là bài học kinh nghiệm quý báu cho Việt Nam trong công tác nghiên cứu, xây dựng hồ sơ các di sản khác sau này”.

​Thay mặt tỉnh Quảng Ninh, ông Quản Minh Cường cam kết, Quảng Ninh sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các địa phương liên quan triển khai hiệu quả các cam kết với UNESCO; tập trung đầu tư bài bản, có chọn lọc, đảm bảo đúng quy định và tiêu chí của UNESCO. Đồng thời, tỉnh sẽ đẩy mạnh công tác bảo tồn, tôn tạo, phát huy các giá trị đặc sắc của di sản gắn liền với phát triển du lịch bền vững.

Phát biểu ​kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương đề nghị tỉnh Quảng Ninh phối hợp chặt chẽ với TP Hải Phòng và tỉnh Bắc Ninh, các cơ quan liên quan tiếp tục tập trung triển khai nghiêm túc các khuyến nghị của UNESCO và ICOMOS; khẩn trương hoàn thiện Kế hoạch quản lý di sản thế giới; xây dựng cơ chế phối hợp liên tỉnh hiệu quả, thực chất; tăng cường nghiên cứu chuyên sâu các giá trị nổi bật toàn cầu của di sản, nhất là hệ thống di sản văn hóa phi vật thể gắn với Phật giáo Trúc Lâm và vai trò trung tâm của cộng đồng trong gìn giữ, thực hành di sản. Đặc biệt, cần quán triệt sâu sắc tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trong thời kỳ mới.

Trong thời gian tới, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ tiếp tục đồng hành cùng các địa phương trong công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Di sản thế giới Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc; tăng cường hướng dẫn chuyên môn, hoàn thiện cơ chế, chính sách; đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực di sản văn hóa; gắn bảo tồn với phát triển du lịch văn hóa bền vững, góp phần phát triển kinh tế – xã hội, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.

Nhân dịp này, ​Thủ tướng Chính phủ đã quyết định tặng Bằng khen cho 1 tập thể (Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Quảng Ninh) và 3 cá nhân có thành tích xuất sắc.

​Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh cũng đã ký quyết định trao tặng Bằng khen cho 13 tập thể và 46 cá nhân đã có đóng góp to lớn trong công tác xây dựng, bảo vệ thành công hồ sơ khoa học quý giá này.

​Hành trình vinh danh Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc khép lại bằng một trang sử mới mở ra. Với bản lĩnh và trách nhiệm của mình, tỉnh Quảng Ninh chắc chắn sẽ tiếp tục là đầu tàu trong việc gìn giữ và tỏa sáng giá trị di sản nhân loại trên bản đồ du lịch, văn hóa thế giới.