Sự dịch chuyển của hội họa trong thời đại mạng xã hội

Ngày 5/5, tại Bảo tàng Hà Nội diễn ra tọa đàm “Hội họa thời của mạng xã hội những dịch chuyển trong không gian số”.

Tọa đàm với sự tham gia của nghệ sĩ thị giác Nguyễn Đức Phương (Phương Giò) – gương mặt nghệ thuật đương đại được biết đến với ngôn ngữ tạo hình giàu chất liệu dân gian cùng góc nhìn sắc sảo về đời sống hiện đại. Chương trình được điều phối bởi giám tuyển, nhà nghiên cứu nghệ thuật Nguyễn Thế Sơn.

Trong bối cảnh mạng xã hội ngày càng tác động mạnh mẽ đến đời sống nghệ thuật, hội họa không còn chỉ tồn tại trong không gian triển lãm mà đang dịch chuyển sang những nền tảng số với cách tiếp cận mới, tốc độ lan tỏa mới và mối quan hệ mới giữa nghệ sĩ với công chúng.

Tại toạ đàm, nghệ sĩ Nguyễn Đức Phương chia sẻ, các tác phẩm anh đưa lên không gian số, không gian mạng thường là những tác phẩm mang tính thời sự, trào phúng, phản ánh xã hội theo cách hóm hỉnh, hài hước. Đó cũng là một thông điệp, một cách nhìn để người xem cảm nhận rõ hơn về đời sống đương đại.

Dưới góc nhìn của giám tuyển Nguyễn Thế Sơn, phong cách của Phương Giò là một sự chuyển dịch đáng chú ý trong tư duy tạo hình hiện đại. Các tác phẩm của anh đều mang đậm sắc màu bản địa và hơi thở dân gian, vượt ra khuôn mẫu về cái đẹp để chạm tới sự tinh giản, nơi chất liệu được trao cơ hội tự cất lên tiếng nói.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những cuộc cách mạng sâu sắc trong mọi lĩnh vực, việc thích nghi và cộng sinh với công nghệ đã trở thành bài toán sống còn đối với người nghệ sĩ đương đại.

Không đứng ngoài dòng chảy đó, Phương Giò đã cho thấy một tư duy cởi mở và linh hoạt khi chủ động đưa AI vào quá trình thực hành nghệ thuật. Giai đoạn gần đây, anh gây chú ý khi sử dụng công nghệ này để chuyển hóa các tác phẩm hội họa tĩnh của mình thành những hình ảnh chuyển động đầy biến ảo.

Việc đưa các tác phẩm “biết cử động” lên không gian số không chỉ là một thử nghiệm về mặt kỹ thuật, mà còn là cách anh tái định nghĩa trải nghiệm thị giác, mang đến một sức sống mới cho những giá trị truyền thống trong kỷ nguyên số.

Theo giám tuyển Nguyễn Thế Sơn, Nguyễn Đức Phương đã tận dụng thông minh các nền tảng này khi biến hoạt động ký họa, ghi chép thường nhật thành những bức tranh động, những thước phim ngắn mang tính nghệ thuật. Đây có thể xem như một dạng nghệ thuật số trực tuyến, tạo tương tác tốt với công chúng và mở ra nhiều góc nhìn mới về các hiện tượng xã hội cũng như đời sống đương đại.

Tuy nhiên, nghệ sĩ Phương Giò cũng cho rằng, không gian mạng là một kho dữ liệu khổng lồ nhưng cũng đầy nhiễu loạn. Đứng trước biển thông tin đó, mỗi người cần có một nhãn quan tỉnh táo và vốn trải nghiệm thực tế để biết cách chắt lọc.

“Tôi quan niệm rằng, chỉ khi soi chiếu thông tin qua lăng kính thực chứng và tiếp cận chúng một cách khoa học, chúng ta mới không bị cuốn đi bởi những giá trị ảo, từ đó mới có thể định vị được bản thân và con đường sáng tạo của mình”, anh nói.

Giám tuyển Nguyễn Thế Sơn cũng nhấn mạnh, không gian nghệ thuật vật lý vẫn luôn có giá trị riêng bởi sự gắn kết mang tính trực tiếp, cảm xúc và trải nghiệm. Trong một thế giới số đầy biến động, hành trình sáng tạo của Phương Giò chính là minh chứng cho việc nghệ thuật có thể bước ra khỏi những giới hạn vật lý để sống một đời sống khác, sinh động hơn, tương tác hơn nhưng vẫn giữ vẹn nguyên cốt cách bản địa. Vì vậy, việc số hóa tác phẩm truyền thống hay lựa chọn sáng tác bằng chất liệu số ngay từ đầu hoàn toàn phụ thuộc vào chiến lược và định hướng sáng tạo của từng nghệ sĩ.