Tái hiện tín ngưỡng thờ Mẫu qua lăng kính sáng tạo của người trẻ

(CLO) Triển lãm nghệ thuật “Căn số” mở ra hành trình chuyển hóa, nơi tín ngưỡng thờ Mẫu được tái hiện qua lăng kính của người trẻ.

Triển lãm nghệ thuật “Căn số” đang diễn ra tại TP HCM (từ 10/04 đến 12/04) đánh dấu điểm kết của hành trình dự án “Gõ chầu thiên hội”, nơi di sản thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ được tái hiện qua lăng kính sáng tạo.

Triển lãm trưng bày các tác phẩm tiêu biểu từ cuộc thi sáng tác cùng tên với quy mô toàn quốc dành cho người trẻ từ 18 đến 30 tuổi.

Qua lăng kính sáng tạo đương đại, các lớp văn hóa dân gian và hệ thống biểu tượng của tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ được diễn giải thành các sản phẩm số, thiết kế và tác phẩm nghệ thuật mang dấu ấn thời đại, góp phần làm mới cách tiếp cận di sản trong bối cảnh hiện nay.

Điểm nhấn của triển lãm là cấu trúc 3 không gian “Trần – Căn – Cõi” tạo nên một hành trình trải nghiệm có chiều sâu.

Ở không gian “Trần”, người tham dự tiếp cận di sản như một thực thể hiện hữu trong đời sống. Thông qua hệ thống hình ảnh, âm thanh và tư liệu, không gian này tái hiện một cách trực quan bối cảnh văn hóa và tín ngưỡng, giúp người xem “nhìn thấy” di sản trong dòng chảy quen thuộc của đời sống thường nhật.

Chuyển sang “Căn”, trải nghiệm không còn dừng ở việc tiếp nhận, mà trở thành một quá trình khám phá mang tính cá nhân. Tại đây, người tham dự tương tác trực tiếp với các lớp biểu tượng, chất liệu và cách diễn giải đương đại, từ đó tự đặt mình vào mối liên hệ với di sản – không phải như một người quan sát, mà như một chủ thể đang tìm kiếm sự kết nối.

Khép lại tại “Cõi”, triển lãm mở ra trạng thái tĩnh và sâu hơn, nơi các yếu tố thị giác và âm thanh được tiết chế để nhường chỗ cho trải nghiệm nội tâm. Đây không còn là nơi để tìm hiểu hay khám phá, mà là điểm dừng để mỗi người tự cảm nhận, suy ngẫm và đối thoại với chính mình sau toàn bộ hành trình.

Ba không gian được thiết kế với những trải nghiệm riêng biệt, mở ra hành trình chuyển hóa từ quan sát, tương tác đến chiêm nghiệm, nơi người tham dự dần đi sâu hơn vào kết nối cá nhân với di sản.

Trước đó, ngày 6/3/2026, tại Đền Thủy Trung Tiên (phường Điện Biên, Hà Nội), dự án “Gõ chầu thiên hội” chính thức ra mắt công chúng.

Đây là sáng kiến quảng bá các giá trị thực hành của Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ, do nhóm sinh viên ngành Truyền thông, Trường Đại học FPT TP HCM phối hợp cùng Trung tâm Xúc tiến Quảng bá Di sản Văn hóa Phi vật thể Việt Nam (VICH) thực hiện.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc bảo tồn di sản văn hóa đang đối mặt với nhiều thách thức khi nguồn tư liệu chính thống về thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ trên không gian mạng còn thiếu tính hệ thống.

Từ thực tế đó, “Gõ chầu thiên hội” được xây dựng với định hướng trở thành cầu nối liên thế hệ, nơi các giá trị thực hành của tín ngưỡng thờ Mẫu Tam Phủ được số hóa và hệ thống hóa theo hướng chuẩn mực, dễ tiếp cận và bền vững.

Dự án không chỉ dừng lại ở các hoạt động truyền thông ngắn hạn, mà hướng tới hình thành một hệ sinh thái di sản trong môi trường số, trao vai trò chủ động cho người trẻ trong quá trình tiếp nhận, kế thừa và lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống.

Sau chương trình ra mắt và tọa đàm chuyên sâu tại Đền Thủy Trung Tiên, ngày 26/3, tại TP Huế, hoạt động nghiên cứu thực địa tại thánh đường Thiên Tiên Thánh giáo góp phần làm rõ đặc trưng vùng miền và tính tiếp biến văn hóa. Những kết quả này đã tạo tiền đề để triển lãm diễn ra tại TP HCM, mở rộng độ phủ sóng và khả năng tương tác với công chúng.